27 augustus 2025.
Een tijdschrift onder de Lancet-paraplu, eClinicalMedicine, publiceerde onlangs een studie uit China getiteld “Effects of therapeutic interventions on long COVID: a meta-analysis of randomized controlled trials.” [“Effecten van therapeutische interventies op langdurige covid: een meta-analyse van gerandomiseerde gecontroleerde studies”[. (Ik schreef er hier over.)
De auteurs stelden zelf vast dat het meeste onderzoek dat ze gebruikten, om het netjes te zeggen, nogal beroerd was. Niettemin beweerden ze dat er “bewijs met hoge zekerheid” was voor de effectiviteit van bewegingsinterventies – een bewering die vervolgens zonder voorbehoud werd verspreid door enkele van de gebruikelijke leden van de biopsychosociale ideologische brigades. Steeds maar weer hetzelfde. De versterking van onzin.
Ik heb de volgende brief naar eClinicalMedicine gestuurd.
**********
Aan de redactie:
Een recent artikel, “Effects of therapeutic interventions on long COVID: a meta-analysis of randomized controlled trials” [“Effecten van therapeutische interventies op langdurige COVID: een meta-analyse van gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken”], rapporteerde “bewijs met hoge zekerheid” dat training de gezondheid kan verbeteren en “prioriteit zou moeten krijgen” [1]. Deze meta-analyse is echter ernstig gebrekkig en dergelijke conclusies kunnen niet serieus worden genomen.
Ten eerste vertonen de tientallen onderzoeken in de meta-analyse sterk uiteenlopende definities van long covid. In sommige gevallen lijken de studiedeelnemers zelfs geen long covid te hebben gehad. Zo omvatte een Braziliaanse studie bijvoorbeeld “personen met COVID-19 in de acute fase” [2]. Als je onderzoeken met extreem heterogene populaties, waaronder enkele zonder long covid, op één hoop gooit, wordt het lastig, zo niet onmogelijk, om de resultaten van de meta-analyse te interpreteren.
Ten tweede stelden de auteurs zelf vast dat de in de meta-analyse gebruikte gegevens van twijfelachtige waarde zijn. Ze ontdekten dat, volgens de Cochrane Risk of Bias Tool, slechts drie van de onderzochte studies een “laag risico” op bias vertoonden, terwijl 33 – de meerderheid – een “hoog risico” op bias vertoonden. Hun analyse van de kwaliteit van het bewijs voor de vele uitkomsten, volgens het Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation (GRADE)-kader [3], was evenzeer teleurstellend, met “27% van het bewijs… beoordeeld als zeer laag, 57% als laag, 11% als matig en 5% als hoog.”
Gezien deze erkende beperkingen is de zelfverzekerde bewering dat training effectief is en “prioriteit verdient” verbijsterend en onterecht. En de bewering dat deze bevindingen “bewijs met hoge zekerheid” vormen, is absurd.
David Tuller
Center for Global Public Health
School of Public Health
University of California, Berkeley
1.Tan C, Meng J, Dai X, et al. Effects of therapeutic interventions on long COVID: a meta-analysis of randomized controlled trials. eClinicalMedicine. 2025;87:103412
2. Rodríguez-Blanco C, Bernal-Utrera C, Anarte-Lazo E, et al. Breathing exercises versus strength exercises through telerehabilitation in coronavirus disease 2019 patients in the acute phase: A randomized controlled trial. Clin Rehabil. 2022;Apr;36(4):486-497.
3. Guyatt GH, Oxman AD, Vist GE, et al. GRADE: an emerging consensus on rating quality of evidence and strength of recommendations. BMJ. 2008;336(7650):924-926.
© Daivd Tuller voor Virology Blog. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
