Acht op de tien patiënten met chronisch vermoeidheidssyndroom en maagklachten dragen sporen van enterovirussen in de maag. Bij controlepersonen met maagklachten zonder CVS is dit slechts 20%. Een aanwijzing dat enterovirussen CVS veroorzaken?
De etiologie van het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) blijft wazig. Tot 2% van de bevolking zou ermee te kampen hebben en het is helemaal niet duidelijk of de vermoeidheid wordt veroorzaakt door psychische of organische problemen dan wel door een combinatie van beide. Meermaals werd gesuggereerd dat bacteriën, schimmels of het Epstein-Barr-virus de oorzaak zouden zijn. Een staalhard oorzakelijk verband kon echter nooit worden vastgesteld.
Hardnekkige virussen
John Chia van het EV Medical Research Institute in Californië ziet de oorzaak van CVS eerder bij enterovirussen liggen. Het is niet de eerste keer dat deze link wordt gelegd, maar het onderzoek van Chia brengt interessant vergelijkend cijfermateriaal aan om die hypothese te ondersteunen. De Californische onderzoeker bestudeerde het maagweefsel van 165 patiënten met CVS die allen een endoscopie hadden ondergaan omwille van maagproblemen, een klacht die regelmatig bij CVS-patiënten opduikt.
Chia ontdekte bij de meeste patiënten een milde maar langdurige maagontsteking. Toch waren bijna al zijn patiënten negatief voor Helicobacter pylori. Wel vond hij bij meer dan 80% sporen terug van het VP1-capside-eiwit dat typisch is voor enterovirussen. Ter vergelijking: bij 34 controlepersonen met maagklachten waren er slechts zeven (21%) die positief scoorden voor dit eiwit.
Enterovirussen kunnen acute respiratoire en maag- en darminfecties veroorzaken, bovendien vertonen ze een gedocumenteerd tropisme naar het centrale zenuwstelsel, het hart en de spieren. Eerder werd in het bloed van CVS-patiënten al de aanwezigheid van antigenen van enterovirussen en van neutraliserende antilichamen aangetoond.
De kip of het ei
Chia formuleert zelf wel enkele tekortkomingen over zijn onderzoek. Hij kan immers niet uitsluiten of het voorkomen van enterovirusinfecties in zijn patiëntengroep te wijten is aan een zekere selectiebias. Mogelijk wordt die veroorzaakt door de oververtegenwoordiging van patiënten uit welbepaalde geografische regio’s. Verder kan reactivatie van een persistente enterovirusinfectie een epifenomeen zijn dat veroorzaakt wordt door een ander mechanisme verantwoordelijk voor CVS. De aanwezigheid van de enterovirussen zou dan eerder het gevolg zijn van CVS in plaats van de oorzaak. Zolang echter dat andere mechanisme niet geïdentificeerd is, blijft Chia zijn enterovirussen naar voor schuiven als belangrijkste kanshebber. Ook over Helicobacter werd aanvankelijk smadelijk gedaan, meent Chia, en dat micro-organisme bleek uiteindelijk Nobelprijswaardig.
Chia, J.K.S. et al., Chronic fatigue syndrome is associated with chronic enterovirus infection of the stomach, J Clin Pathol 2007;0:1–6. doi: 10.1136/jcp.2007.050054.
