Leighton Barnden en collega’s van Griffith University in Australië hebben nieuwe bevindingen gepubliceerd van hun hersenbeeldvormingsstudie naar ME/cvs en long covid. Ze rapporteren veranderingen in de microstructuur van de hersenen en neurochemische profielen bij mensen met long covid.
Veranderde microstructuur van de hersenen en neurochemische profielen bij langdurige covid
Onderzoekers
Kiran Thapaliya, Sonya Marshall-Gradisnik , Maira Inderyas, Leighton Barnden
Instelling
Griffith University, Gold Coast, Queensland, Australia
Publicatie
Brain, Behavior, & Immunity – Health, 2025 November 25; 50:101142
Belangrijkste bevindingen
- Bij mensen met long covid, gezonde mensen die hersteld waren van COVID-19 en gezonde controlepersonen zonder COVID-19-infectie werden MRI-hersenscans uitgevoerd.
- Bij mensen met long covid werden veranderde myelinesignaalintensiteit, abnormale weefselmicrostructuur en onevenwichtige neurochemische stoffen vastgesteld.
- Myeline omhult zenuwcellen en is belangrijk voor een efficiënte werking van de zenuwen.
- Er bestond een verband tussen het myelinegehalte en de mate van fysieke en cognitieve functie.
- Deze bevindingen leveren bewijs dat COVID-19 langdurige effecten heeft op de hersenfunctie.
Over de studie
De groep van Leighton Barnden aan de Griffith University in Australië heeft een reeks studies uitgevoerd (gefinancierd door ME Research UK) waarbij gebruik werd gemaakt van beeldvormingstechnieken om de hersenstructuur en -functie te onderzoeken bij mensen met ME/cvs en mensen met long covid.
De cognitieve problemen (of hersenmist) die mensen met deze aandoeningen ervaren, wijzen op afwijkingen in de hersenfunctie, en dit is tot nu toe bevestigd door de bevindingen van de groep.
De onderzoekers hebben tot nu toe veranderingen in het volume van de hersenstam gerapporteerd (die samenhangen met pijn en ademhalingsproblemen), een verstoorde functionele connectiviteit tussen specifieke hersengebieden, verhoogde neurochemische niveaus in de hersenen en veranderingen in de hippocampus (betrokken bij geheugen en leren).
Hun meest recente studie onderzocht drie meetmethoden die informatie verschaffen over verschillende aspecten van de hersenstructuur en -functie, ditmaal gericht op personen met long covid.
- De myelineschede is een beschermend membraan dat zenuwcellen (of neuronen) omhult en belangrijk is voor de snelle en efficiënte overdracht van elektrische impulsen tussen deze cellen.
- De weefselmicrostructuur van de hersenen verwijst naar de complexe combinatie van verschillende neuronen en ondersteunende cellen in de hersenen, evenals hun uitlopers, verwante immuuncellen en myeline.
- Tot slot zijn neurochemische stoffen in de hersenen chemische boodschappers die signalen overbrengen tussen neuronen, en van neuronen naar hun doelweefsels.
Wat hebben ze gedaan?
Het doel van de studie was om met behulp van magnetische resonantiebeeldvorming de signaalintensiteit van myeline, veranderingen in de weefselmicrostructuur en neurochemische niveaus in de hersenen te beoordelen bij 19 mensen met long covid, 12 mensen die volledig hersteld waren van een COVID-19-infectie zonder aanhoudende symptomen, en 16 gezonde controlepersonen zonder voorgeschiedenis van COVID-19-infectie.
Met behulp van magnetische resonantiebeeldvorming werden beelden van de hersenen verkregen, waarmee de onderzoekers verschillende metingen konden verrichten.
- T1- en T2-gewogen beelden brengen respectievelijk vet en water in beeld en werden in deze studie gebruikt om het myelinesignaal te beoordelen.
- Diffusiegewogen beelden brengen de microscopische beweging van watermoleculen in kaart en werden hier gebruikt om de weefselmicrostructuur te beoordelen.
- Spectroscopische technieken die metabolisch actieve moleculen meten, werden gebruikt om de neurochemische niveaus in de hersenen te schatten.
De verschillende verkregen meetwaarden werden vervolgens vergeleken tussen de drie deelnemersgroepen om te bepalen of er afwijkingen waren in de groep met long covid.
Wat hebben ze gevonden?
Het myelinesignaal was significant hoger bij mensen met long covid dan bij gezonde controlepersonen, zowel in een hersengebied dat de motorische functies reguleert als in een gebied dat betrokken is bij geheugen en cognitie.
De onderzoekers suggereren dat deze bevinding kan duiden op remyelinisatie in deze gebieden, wat nodig zou zijn om de neurale functie te herstellen na demyelinisatie als gevolg van een infectie.
Het is belangrijk om te vermelden dat ze eerder vergelijkbare resultaten rapporteerden bij mensen met ME/cvs.
Het myelinesignaal was ook hoger bij gezonde mensen die hersteld waren van COVID-19, vergeleken met zowel gezonde controlepersonen als personen met long covid, en dit gold voor verschillende hersengebieden.
Bovendien bleek de intensiteit van het myelinesignaal significant gecorreleerd te zijn met klinische symptomen, waaronder fysieke en cognitieve functies.
Bij mensen met long covid werd een zwakker myelinesignaal geassocieerd met een verminderd fysiek functioneren, en de onderzoekers suggereren dat dit te wijten zou kunnen zijn aan verminderde fysieke activiteit, waardoor meer axonen gedemyeliniseerd raken.
Een verminderd myelinesignaal correleerde ook met meer cognitieve stoornissen, wat niet verwonderlijk is aangezien myeline essentieel is voor efficiënte zenuwgeleiding en informatieverwerking in de hersenen.
De onderzoekers rapporteerden ook een afwijkende weefselmicrostructuur en een onevenwicht in neurochemische stoffen bij mensen met long covid en bij gezonde mensen die eerder hersteld waren van COVID-19.
Conclusies
Dit is een vrij complexe reeks resultaten, en er zijn diverse andere resultaten en vergelijkingen die niet in deze samenvatting zijn genoemd. De onderzoekers benadrukken echter een aantal belangrijke conclusies.
Ze hebben een aantal afwijkingen vastgesteld in de hersenen van mensen met long covid en gezonde mensen die hersteld zijn van COVID-19, waaronder een veranderde signaalintensiteit van myeline, een abnormale weefselmicrostructuur en een onevenwicht in neurochemicaliën.
Er bestaat met name een mogelijk verband tussen het myelinegehalte en de ernst van de symptomen bij long covid.
Deze bevindingen leveren daarom bewijs dat COVID-19 langetermijneffecten heeft op de hersenfunctie.
De onderzoekers benadrukken dat het relatief kleine aantal deelnemers en de crosssectionele aard van de studie betekenen dat de resultaten met de nodige voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd en dat vervolgonderzoek op lange termijn nodig is om vast te stellen of de afwijkingen in de loop der tijd verergeren.
En dat is precies wat de groep van Griffith doet in hun lopende, door ME Research UK gefinancierde studie naar ME/cvs.
© ME Research UK, 9 januari 2026. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
