Orthostatische intolerantie, een veelvoorkomend probleem bij mensen met ME/cvs, is een aandoening waarbij het lichaam niet goed kan compenseren voor een rechtopstaande positie. Dit zou leiden tot een verminderde bloedtoevoer naar de hersenen en symptomen zoals duizeligheid, vermoeidheid en zwakte. Een deel van de mensen met orthostatische intolerantie voldoet ook aan de criteria voor het posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS), waarbij een buitensporige verhoging van de hartslag een van de symptomen is.
Orthostatische intolerantie kan een subcategorie zijn van dysautonomie (aandoeningen die het autonome zenuwstelsel aantasten).
ME Research UK heeft meerdere artikelen over orthostatische intolerantie, waaronder:
Orthostatische intolerantie, cerebrale bloeddoorstroming en ME/CVS
Als een gezond persoon rechtop staat, zorgt de zwaartekracht ervoor dat het bloed naar de benen en de buikstreek stroomt. Bij een gezond persoon compenseert het lichaam dit snel door de bloedvaten te vernauwen (vasoconstrictie) om voldoende bloedtoevoer naar de hersenen te garanderen. Bij veel mensen met ME/cvs is deze compensatiereactie echter verstoord, wat leidt tot een verminderde bloeddoorstroming naar de hersenen en orthostatische intolerantie. Het lijkt erop dat dit zelfs kan gebeuren als er geen sprake is van een algehele bloeddrukdaling zoals bij orthostatische hypotensie.
POTS is een slopende, onderkende aandoening en comorbiditeit van ME/cvs, die wordt gekenmerkt door een abnormale stijging van de hartslag, naast andere symptomen, wanneer iemand rechtop gaat zitten. POTS treft naar schatting ten minste 0,2% van de algemene bevolking en komt vaker voor bij vrouwen tussen de 15 en 50 jaar, hoewel het ook bij mannen voorkomt.
Bij POTS wordt gedacht dat de compenserende reacties (bij het opstaan) om de bloeddruk en de bloedtoevoer naar de hersenen stabiel te houden, ontregeld zijn. Bij POTS lijkt de compensatie (door een verhoogde hartslag en activering van het sympathische zenuwstelsel) vaak net goed genoeg te werken om een significante bloeddrukdaling te voorkomen, maar niet per se goed genoeg om de bloedtoevoer naar de hersenen volledig te behouden.
ME/CVS, orthostatische intolerantie en de kanteltafeltest
Veel mensen met ME/cvs hebben orthostatische intolerantie, maar geen POTS. Tijdens de kanteltafeltest (de gouden standaard voor POTS) worden de cerebrale bloeddoorstroming en het bijbehorende hartminuutvolume niet routinematig gemeten. Mocht er toch routinematige meting plaatsvinden, dan zullen afwijkingen in de cerebrale bloeddoorstroming die verband houden met orthostatische intolerantie, waarschijnlijk vaker worden opgemerkt.
Hitte, ME/CVS en orthostatische intolerantie
Er zijn veel factoren die orthostatische intolerantie kunnen verergeren, maar hitte is een bijzonder relevante trigger in de zomermaanden.
Orthostatische intolerantie bij ME/cvs en langdurige covid
Onderzoekers zijn van mening dat een eenvoudige orthostatische stresstest in de huisartsenpraktijk moet worden uitgevoerd om de impact van langdurige covid en ME/cvs op de bloeddruk, het evenwicht, de cognitieve vaardigheden en de algemene gezondheid te beoordelen.
Kan de behandeling van mensen met ME/CVS en POTS gerichter worden?
Onderzoekers merkten twee subgroepen op onder mensen met ME/cvs en gelijktijdig POTS. Bij mensen met een beperkte hartslagverhoging werd vooral een verhoogde bloedophoping (met name in de onderste ledematen) waargenomen. Bij mensen met een grotere hartslagverhoging (meer dan 40 slagen per minuut) lieten de gegevens een overdreven activering van het sympathische zenuwstelsel zien. Volgens de onderzoekers opent dit de deur naar de mogelijkheid om POTS-behandelingen af te stemmen op het profiel.
Opwaartse regulatie van BH4 bij mensen met ME/cvs en orthostatische intolerantie
Uit een pilotstudie bleek dat deelnemers met ME/cvs die ook orthostatische intolerantie hadden, verhoogde niveaus van een molecuul, BH4 genaamd, hadden.
© ME Research UK, 17 oktober 2025. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
