De kernpunten

Dr. David Goldstein, PhD en onderzoeker bij het National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) van de NIH en coauteur van meer dan 600 publicaties en verschillende boeken, gaf de hoofdlezing op de IACFS/ME-conferentie van 2025.
Goldstein, die zichzelf een ‘catecholamineverslaafde’ noemt, concentreerde zich op de rol die neurotransmitters in de hersenen, de zogenaamde catecholamines (dopamine, noradrenaline en adrenaline), spelen bij ME/cvs en long covid.
Deze chemische stoffen in de hersenen zijn betrokken bij de stress- of vecht-/vluchtreactie, het autonome zenuwstelsel, beweging, stemming, plezier, beloning, geheugen en nog veel meer.
Lilian Aregawi, een postdoc, onderzocht de kracht van de catecholamineroute door de concentraties catecholamines in het hersenvocht van ME/cvs-, longcovid- en Parkinsonpatiënten te meten.
Ze zag een sterke afname van noradrenalineproducten bij ME/cvs en een afname bij long covid.
Van deze drie catecholamines heeft alleen noradrenaline ATP-productie nodig; de studie suggereerde dat er mogelijk sprake is van een lage ATP-productie.
Dat was een beetje een verrassing, aangezien noradrenaline de belangrijkste neurotransmitter is van het sympathische zenuwstelsel (SZS), d.w.z. het vecht-of-vluchtsysteem waarvan we dachten dat het overactief was. Deze bevinding suggereerde daarentegen dat het vecht-/vluchtsysteem juist niet goed functioneert.
Dit komt doordat lage niveaus van noradrenaline in de vesikels meer signalen nodig hebben om de neuronen te bereiken, zodat deze kunnen reageren en noradrenaline kunnen afgeven. De neuronen van de locus caeruleus (LC) blijken bij ME/cvs en long covid te lijden aan wat ‘verminderde drive’ wordt genoemd. In plaats van een echte adrenerge hyperactiviteitsstoornis lijken deze ziekten last te hebben van wat een ‘presynaptisch vesikelenergieprobleem’ wordt genoemd.
Het SZS wordt weliswaar geactiveerd, maar raakt ook snel uitgeput – een veelvoorkomend thema bij deze ziekten. De hersenen doen hun uiterste best om meer noradrenaline te produceren (hoge LC-afvuurfrequentie), maar slagen daar niet in omdat de vesikels te weinig dopamine bevatten.
Die voortdurende compenserende inspanning leidt tot hoge niveaus van sympathische ruis, maar lage niveaus van sympathische winst.
In dit scenario domineert het SZS niet, maar heeft het moeite om te functioneren. Het parasympathische zenuwstelsel, dat zich realiseert dat het SZS probeert om dingen op gang te brengen, is niet defect, maar trekt zich terug.
Dit patroon van hoge afvuring van LC-neuronen maar lage productie kan leiden tot klassieke ME/cvs- en longcovidsymptomen: men is overprikkeld, overweldigd en angstig, opgejaagd en moe, en men heeft vooral ‘s ochtends weinig energie.
Het grootste deel van de noradrenaline die in de hersenen wordt geproduceerd, wordt geproduceerd in de locus caeruleus (LC). De LC is in hoge mate betrokken bij de reactie op stress en staat in verbinding met vele delen van de hersenen, waaronder het limbisch systeem en de prefrontale cortex. Ze speelt ook een rol bij veel problemen van postinfectieuze ziekten zoals ME/cvs en long covid, zoals opwinding, de slaap-waakcyclus, aandacht, geheugen en neuroplasticiteit.
De ‘immuunwachtpost’ van de hersenen, de locus caeruleus (LC), wordt tijdens een infectie al vroeg en hard getroffen. Omdat de hersenen veel noradrenaline nodig hebben om koorts te veroorzaken, de immuuncellen te activeren en in het algemeen ‘ziektegedrag’ te produceren, wordt de LC in overdrive geduwd.
De LC, die overspoeld wordt met mitochondriale cellen die tijdens de energieproductie veel vrije radicalen produceren, wordt beschouwd als een ‘metabool kwetsbaar’ orgaan. Talrijke studies wijzen op een verband tussen de LC en ME/cvs.
Omdat een chronisch gestimuleerde locus caeruleus het glymfatische systeem verhindert om de hersenen tijdens de slaap te ontgiften, kan dit leiden tot niet-verkwikkende slaap en een met toxines beladen brein.
Microgliale en/of mestcelactivering is het enige dat nodig is om een toestand van chronische, zichzelf versterkende ziekte te veroorzaken.
Gezien de slechte reiniging van de hersenen en de ophoping van toxines, is het logisch dat dit kan leiden tot intracraniële hypertensie – een hoge druk van het hersenvocht.
Hyperadrenerge POTS (HPOTS), gekenmerkt door hoge noradrenalineniveaus in het bloed, lijkt op het eerste gezicht niet in dit scenario te passen, maar kan er juist perfect in passen. Bij HPOTS zijn de noradrenalineniveaus in de blaasjes nog steeds laag, maar de neuronen vuren – in een poging om dit te compenseren – zo snel dat noradrenaline uit de zenuwsynapsen in het bloed terechtkomt.
De paradox. Hier doet zich een paradox voor. Lage noradrenalinespiegels in de blaasjes zouden de neuronen inert moeten maken, omdat ze meer signalen nodig hebben om geactiveerd te worden. Wanneer de hersenen echter merken dat er meer noradrenaline nodig is, geven ze gas en laten ze de neuronen steeds harder werken. In plaats van precies de juiste hoeveelheid noradrenaline af te geven, proberen ze het continu naar buiten te pompen. Ze lijken op een paniekerige mitrailleurschutter die telkens wanneer er een takje breekt, de struiken onder vuur neemt.

Sprekers tijdens de plenaire sessies geven belangrijke info die volgens de organisatoren van de conferentie iedereen moet horen. Deze presentatie van de IACFS/ME-conferentie van 2025 paste zeker in dat plaatje.

De catecholamineverslaafde

David Goldstein is een veelgepubliceerd ‘emeritus wetenschapper’ bij de afdeling Autonoom Zenuwstelsel van de NIH. Hij gaf de plenaire lezing op de IACFS/ME-conferentie van 2025. © NIH

Dr. David Goldstein, PhD, is geen doorsnee onderzoeker. Hij is onderzoeker bij het National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) van de NIH, winnaar van verschillende onderscheidingen en coauteur van meer dan 600 wetenschappelijke artikelen en van verschillende boeken (“Adrenaline and the Inner World: An Introduction to Scientific Integrative Medicine” [Adrenaline en de innerlijke wereld: een inleiding tot wetenschappelijke integratieve geneeskunde], “Dysautonomias: A Handbook for Patients” [Stoornissen van het autonome zenuwstelsel: een handboek voor patiënten], “Stress, Catecholamines, and Cardiovascular Disease” [Stress, catecholamines en hart- en vaatziekten], “The Autonomic Nervous System in Health and Disease” [Het autonome zenuwstelsel in gezondheid en ziekte], “Principles of Autonomic Medicine” [Beginselen van autonome geneeskunde] en “The Dysautonomia Project” [Het dysautonomieproject]). De man heeft duidelijk veel ervaring opgedaan.

Hoewel hij officieel met pensioen is bij de NIH (hij staat vermeld als “emeritus wetenschapper”), is hij nog steeds actief betrokken bij onderzoek en werkt hij op vrijwillige basis of tegen een beperkte vergoeding. Goldstein is duidelijk een zeer productief persoon en brengt zijn “pensioendagen” door met wat hij altijd heeft gedaan: onderzoek. Nu werken hij en zijn postdoc, Lilian Aregawi, aan ME/cvs.

Goldstein erkende dat hij geen expert is op het gebied van ME/cvs, maar verklaarde dat hij wel een expert is op het gebied van catecholamines – de hormonen/neurotransmitters die door de hersenen worden geproduceerd – en noemde zichzelf een ‘catecholamineverslaafde’. Hij bestudeert al 50 jaar catecholaminesystemen.

Het is goed dat externe deskundigen die door en door bekend zijn met de details van hun vakgebied – maar niet met deze ziekten – hun aandacht richten op ziekten als ME/cvs en long covid. Ten eerste zegt het feit dat deze ziekten hun aandacht hebben getrokken al iets. Ten tweede kunnen zij objectieve, deskundige analyses van complexe onderwerpen inbrengen.

Catecholamines zoals dopamine, adrenaline en noradrenaline, die geproduceerd worden door de hersenen, de zenuwen en de bijnieren, zijn bijzonder boeiend als het gaat om ME/cvs en long covid, omdat ze betrokken zijn bij de stress- of vecht-/vluchtreactie, het autonome zenuwstelsel, beweging, stemming, plezier, beloning, geheugen en meer.

Eenvoudige studie – mogelijk ingrijpende resultaten

Het onderzoek van Aregawi is nog niet gepubliceerd. Ze deed iets verrassend eenvoudigs, maar mogelijk ingrijpends, dat nog niet eerder was gedaan bij ME/cvs. Ze onderzocht de activiteit van de dopamine-, noradrenaline- en adrenalineroutes in de hersenen door de concentraties van hun stoffen in het hersenvocht te meten.

Aregawi gebruikte Parkinsonpatiënten als ‘positieve controle’, d.w.z. omdat er bij de ziekte van Parkinson lage dopamine- en noradrenalinespiegels voorkomen, gaven de Parkinsonpatiënten een beeld van hoe lage concentraties van deze catecholamines eruitzien.

Rolomkering

Ondanks alle aandacht voor dopamine bij ME/cvs, waren de dopaminewaarden prima. De lage waarden van de producten van de noradrenaline (NA)-route suggereerden dat noradrenaline bij ME/cvs sterk gedaald was. De NA-route is bij long covid niet zó laag, maar was ook aanzienlijk verminderd.

Dat was een beetje een schok. Noradrenaline is de belangrijkste neurotransmitter van het sympathische zenuwstelsel (SZS) – het vecht-of-vluchtsysteem waarvan we dachten dat het overactief was. Om het te kalmeren moet de werking van de regulerende factor ervan versterkt worden: het parasympathische zenuwstelsel (PZS), oftewel het rust-/verteringssysteem. Met andere woorden, een zwak PZS slaagt er simpelweg niet in om het SZS te reguleren.

Dit scenario is echter enigszins onderuitgehaald door het succes van verschillende geneesmiddelen (Mestinon, Survovexant) die de NA-activiteit verhogen. Als de bevindingen van deze studie overeind blijven, wordt het scenario van een overactief/onderactief SZS/PZS aan diggelen geslagen. Een zwak PZS is niet het probleem, maar een zwak SZS.

Opmerkelijk genoeg komt het allemaal neer op ATP. Het catecholaminemetabolisme verloopt als volgt: Tyrosine → L-DOPA → Dopamine → Noradrenaline → Adrenaline)

De onderzoeksresultaten suggereren dat lage ATP-waarden een belangrijke rol kunnen spelen

Het enige deel van deze keten waarvoor ATP nodig is, is de omzetting van dopamine in noradrenaline. Omdat noradrenaline wordt afgebroken in de blaasjes van de locus caeruleus, is er een protonpomp nodig om dopamine naar die blaasjes te transporteren. Er is ongeveer 1 ATP-molecuul nodig om 1 molecuul dopamine naar de blaasjes te transporteren.

De lage NA-routes bij ME/cvs en COVID suggereren dat lage ATP-niveaus er niet in slaagden voldoende dopamine in de vesikels te brengen om normale hoeveelheden NA te produceren.

Neuronen in de locus caeruleus met weinig gevulde blaasjes kunnen nog steeds impulsen afgeven, maar hebben daarvoor een veel sterker signaal nodig; ze vertonen met andere woorden een zogenaamde “verminderde aansturing”. Dit is precies het tegenovergestelde van wat er gebeurt bij een echte adrenerge hyperactiviteitsstoornis, die wordt gekenmerkt door een overactief SZS. In dit geval spreken we daarentegen van een ”energiestoornis in de presynaptische blaasjes“.

Het SZS is weliswaar geactiveerd, maar raakt ook snel uitgeput – een veelvoorkomend thema bij deze aandoeningen. De hersenen doen hun uiterste best om meer noradrenaline te produceren (hoge LC-afvuurfrequentie), maar ze slagen daar niet in omdat de vesikels te weinig dopamine bevatten. Die voortdurende compenserende inspanning leidt tot hoge niveaus van sympathische ruis, maar lage niveaus van sympathische winst.

In dit scenario overheerst het sympathische zenuwstelsel niet: het heeft het moeilijk.

In dit scenario overheerst het SZS niet – het heeft het juist moeilijk. Hoewel het SZS probeert om dingen op gang te brengen, is het parasympathische zenuwstelsel niet defect – het houdt zich gewoon op de achtergrond. Dit zou kunnen verklaren waarom pogingen om de parasympathische/vagale tonus te verhogen via ademhalingsoefeningen, HRV-training of stimulatie van de nervus vagus vaak maar beperkt effect hebben. Zowel het PZS als het SZS moeten weer opgepept worden.

Dat betekent dat je het SZS niet wil onderdrukken noch de NA-synthese wil verhogen met behulp van tyrosine of stimulerende middelen. In plaats daarvan wil je de ruis verminderen, de ATP-niveaus verhogen, dopamine in de blaasjes brengen en op die manier de NA-productie verhogen. Wanneer het SZS normaal begint te reageren, keert de activiteit van het parasympathische zenuwstelsel vanzelf terug naar een normaal niveau.

Symptomen

Dit patroon van een hoge activiteit van LC-neuronen maar een lage productie zou kunnen leiden tot de klassieke ME/cvs- en longcovidsymptomen, waarbij men zich overprikkeld, overweldigd, angstig en gespannen voelt, maar zonder de energie om ook maar iets te doen. Dit zou logischerwijs leiden tot de alomtegenwoordige ‘opgedraaid maar uitgeput’-symptomen (hoge stimulatie maar zonder reactie vanwege lage NA-niveaus in de blaasjes), orthostatische intolerantie (verminderde tonus van de bloedvaten) en snelle mentale of fysieke vermoeidheid (de noradrenalinespiegels in de blaasjes dalen snel en worden niet aangevuld).

Een slechte nachtrust en een moeizaam begin van de dag zijn andere mogelijke gevolgen van een tekort aan NA in de LC-blaasjes.

‘s Ochtends het gevoel hebben vast te zitten, niet uitgerust te zijn, enzovoort (als gevolg van een slechte aanvulling van de vesikels tijdens de nacht) is een ander logisch gevolg. Blootstelling aan licht, opstaan en weer een normaal ademhalingspatroon oppakken, zouden de locus caeruleus onmiddellijk het signaal moeten geven om de noradrenalinespiegel in de vesikels te verhogen en het lichaam en de hersenen ’s ochtends op gang te brengen. Dat houdt ook in dat ons systeem bloed naar de weefsels stuurt om ze op gang te brengen. Een laag NA-niveau in de vesikels in de ochtend vertraagt dit proces.

Een laag NA-niveau in de vesikels zou ook kunnen verklaren waarom stimulerende middelen bij sommige patiënten niet of niet lang werken: stimulerende middelen verhogen de activiteit in de locus caeruleus, maar helpen niet om de vesikels weer te hervullen; dat wil zeggen: het gaspedaal wordt ingedrukt, maar de auto komt niet in beweging.

Aandacht voor postexertionele malaise (PEM)

Aregawi deed iets interessants in dit onderzoek toen ze longcovidpatiënten met en zonder postexertionele malaise (PEM) van elkaar scheidde en ontdekte dat de lage NA-waarden beperkt bleven tot de LC-patiënten met PEM.

Dat klopte met de pathofysiologie die ze aan het licht bracht. NA-niveaus in de LC-vesikels raken snel uitgeput bij inspanning, wat leidt tot een langere herstelperiode. Gedurende die tijd zijn de sympathische ‘ruis’ (gevoeligheid voor prikkels, slaapstoornissen) en het vermogen om zich in te spannen (lage NA-vesikelniveaus) verminderd.

Dat zou een duidelijke waarschuwing moeten zijn voor longcovidonderzoekers om hun deelnemers op te splitsen op basis van de aanwezigheid van PEM. Het herinnert er ook aan dat we vijf jaar na de start van long covid nog steeds geen biologische biomarker hebben, of zelfs maar afspraken over criteria om de ME/cvs-subgroep van long covid van de rest te onderscheiden. Waarom het zo lang heeft geduurd voordat het vakgebied heeft ingezien dat niet alle longcovidpatiënten hetzelfde zijn, en dat het lukraak samenvoegen van deze patiënten in onderzoeken en klinische studies een garantie is voor trage vooruitgang, is mij een raadsel. Het onderscheiden van de subgroepen had naar mijn mening de eerste taak van dit vakgebied moeten zijn, en natuurlijk keken we naar RECOVER om hierin het voortouw te nemen … wat niet is gebeurd. (Einde tirade.)

Uit die bevinding kon worden afgeleid dat de NA-waarden bij de subgroep van longcovidpatiënten met ME/cvs waarschijnlijk even laag waren als die bij ME/cvs-patiënten.

Vervolgens onderzocht Aregawi een groot aantal neurale gedragsmatige parameters om na te gaan of ze significante correlaties met de bevindingen van de NA-route kon aantonen. Ze ontdekte dat vermoeidheid, algemene vermoeidheid, mentale vermoeidheid, algemene gezondheid en vitaliteit, en het vermogen om een handgreep aan te houden, gecorreleerd waren met lage NA-waarden in de route.

Een moment van falen na infectie?

Het grootste deel van de noradrenaline die in de hersenen wordt aangemaakt, wordt geproduceerd in de locus caeruleus (LC). De LC bevindt zich aan de onderkant van de hersenen, in een deel van de hersenstam dat de pons wordt genoemd. De LC is nauw betrokken bij de reactie op stress en staat in verbinding met vele delen van de hersenen, waaronder het limbisch systeem en de prefrontale cortex.Ze speelt ook een rol bij veel kwesties die verband houden met postinfectieuze aandoeningen, zoals arousal, de slaap-waakcyclus, aandacht, geheugen en neuroplasticiteit.

De NA-kwestie betrof de locus caeruleus, een hersengebied dat al vaker in verband is gebracht met deze aandoeningen. © Diego69, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

De ‘immuunwachtpost’ van de hersenen, de LC (locus caeruleus), wordt tijdens een infectie al vroeg en hard getroffen. Omdat de hersenen veel noradrenaline nodig hebben om koorts op te wekken, de immuuncellen te activeren en om, in het algemeen, ‘ziektegedrag’ te veroorzaken, wordt de LC tot het uiterste gedreven.

Al die activiteit betekent dat de LC vol zit met mitochondriën die continu moeten werken. Door hun hoge energiebehoefte en de hoge stresstoestand waarin ze terechtkomen, verkeren de LC-neuronen in een ‘metabool kwetsbare’ toestand. Kortom, alles moet goed gaan. Als sterke antioxidantsystemen de vrije radicalen die tijdens hoge energieproductie worden geproduceerd, niet aankunnen, ontstaat er mitochondriale schade en daalt de ATP-productie, evenals de dopamine in de blaasjes waar noradrenaline wordt aangemaakt.

Onderzoek wijst uit dat de antioxidantensystemen bij deze aandoeningen zwaar getroffen zijn, wat – als deze onderzoeksresultaten kloppen – leidt tot een chronisch geactiveerde én uitgeputte locus caeruleus. Door een tekort aan noradrenaline (NA) gaan deze neuronen chronisch geactiveerd raken, in een poging om ze weer op volle kracht te krijgen. De chronische activering verhindert dat het glymfatische systeem in werking treedt en de hersenen ontdoet van de schadelijke stoffen (lactaat, bijproducten van glutamaat, lipideperoxides, microgliale ontstekingssignalen die zich hebben opgehoopt in de hypergeactiveerde en uitgeputte toestand).

Als autoantilichamen tegen verschillende receptoren (α1- en β2-adrenerge receptoren, M3/M4-cholinergische receptoren, NMDA-/AMPA-synaptische receptoren) deze receptoren blokkeren, zoals bij ME/cvs wordt verondersteld, reageert de LC door vaker signalen af te geven, waardoor het probleem nog verergert.

Zou de locus caeruleus de zwakke schakel in de hersenen kunnen zijn? © Afbeelding van Clker-Free-Vector-Images via Pixabay

De locus caeruleus is een kleine kern in de hersenstam. Het is moeilijk om rechtstreeks beeldvorming van de LC te krijgen, maar uit onderzoek blijkt dat de LC en de hersenstam een rol spelen bij ME/cvs, FM en chronische pijn. MRI-onderzoek wijst erop dat er in dat gebied neuro-inflammatie/microgliale activering heeft plaatsgevonden en dat de hersencircuits die naar de LC leiden, bij ME/cvs abnormaal geactiveerd raken.

De ‘afgevlakte slaaparchitectuur’, verminderde tragegolvenslaap en verhoogde nachtelijke activering van het sympathische zenuwstelsel sluiten perfect aan bij het idee dat chronische LC-activering het glymfatische systeem verhindert om zich te openen en de hersenen te zuiveren van toxines (zie hieronder).

Omdat de LC de bloeddruk en hartslag reguleert bij het staan, zou een chronisch geactiveerde LC kunnen leiden tot een verhoogde hartslag tijdens het staan, verminderde vasculaire tonus en overactivering van het sympathische zenuwstelsel.

Een vicieuze cirkel

Activering van microglia is alles wat nodig is om een toestand van chronische, zichzelf in stand houdende ziekte te veroorzaken. (De microglia zijn de immuuncellen van de hersenen.) De cytokines, afgegeven door geactiveerde microglia, zorgen allemaal voor een toename van de activiteit in de locus caeruleus.

De reactieve zuurstof- en stikstofsoorten (vrije radicalen) die geactiveerde microglia produceren, kunnen de mitochondriën zwaar beschadigen, waardoor de ATP-productie afneemt en de blaasjes niet voldoende met noradrenaline kunnen worden gevuld. Die vrije radicalen kunnen ook de glymfatische ontgifting verstoren door de werking van astrocyten te bemoeilijken. De hoge concentraties van het prikkelende aminozuur glutamaat die worden geproduceerd, creëren een hyperactieve toestand die leidt tot zintuiglijke overbelasting.

Rust geneest ME/cvs niet, omdat de geactiveerde microglia niet rusten. Omdat twee producten van mestcellen, histamine en tryptase, respectievelijk de activiteit van de locus caeruleus verhogen en de bloed-hersenbarrière verstoren, dragen ze alleen maar bij aan de vastgelopen situatie.

Dat is al heel wat, maar we zijn nog lang niet klaar met de mogelijke gevolgen van een NA-vulprobleem in de locus caeruleus. Het zou ook toxische hersenen kunnen veroorzaken.

Toxische hersenen

Gezien het feit dat noradrenaline, geproduceerd door de locus caeruleus, de doorstroming van hersenvocht regelt, vroeg dr. Perrin zich af of het NA-probleem zou kunnen leiden tot een slecht functionerend glymfatisch systeem. (Hij stelde dat dit probleem de kern zou kunnen vormen van veel neurologische aandoeningen.)

Blijkbaar bepaalt noradrenaline of het glymfatisch systeem zich in een “open (reinigende) versus gesloten (niet-reinigende)” toestand bevindt. Een daling in de afgifte van NA door de locus caeruleus (LC) ‘s nachts zorgt ervoor dat het glymfatisch systeem overschakelt naar de reinigingsmodus.

Dr. Perrin stelde dat de afname van NA in de blaasjes het glymfatisch systeem zou kunnen ontregelen, wat zou leiden tot hersenen vol toxines.

Een chronisch geactiveerde LC verhindert echter dat het glymfatisch systeem in werking treedt, waardoor ME/cvs- en longcovidpatiënten zich niet alleen opgedraaid en uitgeput voelen, maar waardoor hun hersenen ook vol gifstoffen zitten. Het uitblijven van die nachtelijke neurale schoonmaak leidt tot de ophoping van schadelijke metabole bijproducten (lactaat, glutamaat, lipidefragmenten). Een niet-verfrissende slaap, neuro-inflammatie, meer brain fog in de ochtend, een gevoel van druk of benauwdheid in het hoofd en sensorische overbelasting zijn logische gevolgen.

Intracraniële hypertensie

Gezien de slechte afvoer van afvalstoffen uit de hersenen en de ophoping van toxines is het niet meer dan logisch dat dit kan leiden tot intracraniële hypertensie – een verhoogde druk van het hersenvocht. Naarmate afvalstoffen zich ophopen, houden de hersenen meer vocht vast. Als de astrocyten niet kunnen ‘ontspannen’, wordt het hersenvocht niet uit de hersenen afgevoerd. Een te grote ophoping van hersenvocht verhoogt de druk ervan.

Mogelijke symptomen zijn onder meer een gevoel van druk of beklemming in het hoofd, een verslechtering van de klachten bij het liggen, verbetering na het slapen met het hoofd lichtjes omhoog, hersenmist, pulserende tinnitus (pulserende oorsuizingen) en spanning in de nek of achterhoofd als gevolg van een compenserende spierspanning die de cerebrospinale doorstroming probeert te verhogen.

Hyperadrenerge POTS

Hoe zit het dan met de vorm van POTS – hyperadrenerge POTS genaamd – die wordt gekenmerkt door hoge concentraties noradrenaline in de bloedbaan? Op het eerste gezicht lijkt dit niet te passen in het scenario van lage NA-waarden in de vesikels van de locus caeruleus.

Maar in feite past het misschien wel perfect. Hyperadrenerge POTS is simpelweg een iets andere compenserende aanpak van hetzelfde probleem. Ook hier zorgen lage NA-niveaus in de blaasjes ervoor dat neuronen in de locus caeruleus overmatig gaan afvuren. Bij hyperadrenerge POTS gaat het afvuren zo snel dat het normale heropnamesysteem, dat is ontworpen om NA in de zenuwsynaps te houden (waarvoor ATP nodig is), faalt. NA komt dan in het bloed terecht, waar het niet nuttig is.

In plaats van nauwkeurig te reageren, vuren ze lukraak en inefficiënt. Ze lijken op paniekerige mitrailleurschutters die de struiken onder vuur nemen telkens als er een takje breekt. In plaats van te sterk, is het SZS in feite te zwak.

De paradox

Er schuilt hier echter een paradox. Als een laag vesiculair NA-gehalte een sterker signaal vereist voor activering, waarom vuren de neuronen dan zo overmatig? Ze zouden inactief moeten zijn, en dat zouden ze ook zijn als ze niet in een netwerk verweven waren.

Wanneer de altijd waakzame hersenen merken dat er meer NA nodig is, trappen ze het NA-gaspedaal in en geven ze die neuronen de opdracht tot productie. Doordat de neuronen niet in staat zijn om op de signalen te reageren, gaan de hersenen het NA-gaspedaal nog verder intrappen. Dat zorgt ervoor dat de neuronen continu vuren.

Hun wild om zich heen slaan introduceert “ruis” in het systeem, wat de situatie nog erger maakt. De hersenen interpreteren de aanwezige instabiliteit en het gebrek aan precisie als een bedreiging en roepen op tot nog meer vuren om dit op te lossen, en, omdat ze gevaar waarnemen, schakelen ze ook nog eens de microglia in. De inflammatoire cytokines en oxidatieve stress die zij produceren, belasten de LC-neuronen nog verder en beschadigen de mitochondriën.

Deze situatie van ‘veel ruis’ en ‘weinig signaal’ zou kunnen verklaren waarom veel mensen zo gevoelig zijn voor licht, geuren en geluiden. Het kernprobleem in de hersenen is niet dat ze overprikkeld zijn; het is dat ze niet stabiel genoeg zijn.

Zelfs hier in het centrale zenuwstelsel komen we uiteindelijk terug bij een veelvoorkomend thema – een gebrek aan kracht/energie – dat zich ook in de spieren, het immuunsysteem, enz. manifesteert. Het zenuwstelsel reageert overdreven omdat het te weinig kracht heeft. De hersencircuits die zintuiglijke prikkels filteren en verwerken, krijgen simpelweg niet de energie die ze nodig hebben om goed te functioneren. Dit deed me denken aan het onderzoek van Bob Naviaux, waarin hij aantoonde dat situaties met een laag energieniveau leiden tot spanning, niet tot ontspanning.

Rolomkering: zou een VERZWAKTE vecht- of vluchtreactie ME/cvs en long covid kunnen veroorzaken? De IACFS/ME-conferentie van 2025, deel 1