Studie onthult details over overactief immuunsysteem bij patiënten met ME/cvs

Persbericht, 1 september 2025.

Gepeerreviewde publicatie, Columbia University’s Mailman School of Public Health.

Patiënten met chronischevermoeidheidssyndroom/myalgische encefalomyelitis (ME/cvs) hebben een verhoogde aangeboren immuunreactie op bacteriën, virussen en schimmels. Hoewel deze reacties essentieel zijn om infecties te bestrijden, kunnen ze schade aanrichten als ze niet worden gecontroleerd. De nieuwe studie, onder leiding van onderzoekers van het Center for Infection and Immunity (CII) aan de Mailman School of Public Health van Columbia University, met een multicenterteam van vooraanstaande ME/cvs-onderzoekers, onthult details op moleculair niveau over de blijvende effecten van het syndroom op ontsteking en immuunreactie. Deze informatie kan de ontwikkeling van gerichte therapeutische interventies ondersteunen om de symptomen van ME/cvs en andere postinfectieuze syndromen, zoals chronische Lyme en long covid, te verminderen. De bevindingen van de studie zijn gepubliceerd in het tijdschrift npj Metabolic Health and Disease.

Symptomen van ME/cvs zijn onder andere onverklaarbare vermoeidheid, postexertionele malaise (PEM) en cognitieve disfunctie. Volgens de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) hebben alleen al de Verenigde Staten tot 3,3 miljoen gevallen van ME/cvs en een jaarlijkse economische last van tot wel 51 miljard dollar. ME/cvs werd ooit beschouwd als een psychische aandoening, maar er is overvloedig bewijs uit studies van bloed, spieren en hersenen dat het een fysiek syndroom is. De meeste patiënten melden een griepachtige ziekte voordat ze ME/cvs ontwikkelen. Onderzoekers hebben de hypothese geopperd dat de aandoening het gevolg is van een abnormale reactie op een infectie die resulteert in ontsteking en celschade die de energiestofwisseling verstoort. De overlapping in symptomen tussen ME/cvs en long covid bevestigt dat een infectie het syndroom kan triggeren.

In het kader van de nieuwe studie analyseerden onderzoekers bloedmonsters van 56 ME/cvs-patiënten en 52 gezonde controlepersonen uit New York en Californië. Ze gebruikten moleculaire tests om het metaboloom (metabolieten van cellulair metabolisme) en het proteoom (eiwitten geproduceerd door biologische processen) in kaart te brengen. Ze onderzochten ook de immuunreacties op microbiële stimulatie – een gesimuleerde infectie – voor en na inspanning.

Bij ME/cvs-patiënten observeerden ze verstoringen in onderling verbonden pathologische processen die vaak voorkomen bij chronische ontstekingsziekten. Dit wijst op een toestand van metabole disfunctie, immuunontregeling en weefselschade, wat mogelijk een systemische ontstekingsreactie uitlokt. Het begrijpen van deze verbanden is cruciaal voor de ontwikkeling van therapeutische strategieën die zich richten op meerdere aspecten van het ziekteproces.

Verminderde cellulaire energieproductie, wat kan leiden tot fysieke en mentale uitputting en de ophoping van toxische metabolieten.
Vetafwijkingen die bijdragen aan weefselschade en ontstekingen in stand houden.
Verstoringen van de extracellulaire matrix, die structurele ondersteuning biedt en het celgedrag en de afgifte van signaalmoleculen reguleert die ontstekingen bevorderen.
Verstoring van epitheliale barrières, met name in de darmen, kan bijdragen aan de ontwikkeling van darmdysbiose, waarbij de balans van de darmflora verstoord raakt, wat resulteert in de translocatie van bacteriële producten naar het bloed, waar ze ontstekingen veroorzaken.
Activering van het complementsysteem van het aangeboren immuunsysteem, waarvan de overactivering kan bijdragen aan weefselschade, ontstekingen en aanhoudende vermoeidheid.
Verstoringen in koperafhankelijke antioxidantroutes, die oxidatieve stress en ontstekingen kunnen bevorderen en kunnen bijdragen aan weefselschade.
Ontregeling van de tryptofaan-serotonine-kynurenineroutes, wat kan leiden tot een verminderde cognitieve functie.

Bij patiënten met ME/cvs observeerden onderzoekers dat perifere mononucleaire bloedcellen (PBMC’s) – bloedcellen die een sleutelrol spelen in de immuunrespons – die op een manier werden gestimuleerd om een infectie te simuleren met behulp van LPS (een bacterieel product dat immuunresponsen activeert) of poly I:C (een synthetische analoog van dubbelstrengs RNA, dat een virale infectie nabootst), verhoogde niveaus van IL-6 produceerden, een cytokine die centraal staat in ontstekingen. Daarnaast gebruikten onderzoekers het TruCulture-systeem om een immuunrespons te stimuleren met Staphylococcus enterotoxine B en HKCA (door hitte gedode Candida albicans). Het resultaat was de afgifte van hogere niveaus van pro-inflammatoire cytokines in vergelijking met gezonde controles. Deze responsen waren hoger bij vrouwen dan bij mannen, met de hoogste niveaus bij vrouwen ouder dan 45 jaar met lagere niveaus van het geslachtshormoon estradiol.

Klinische studies en gerichte therapieën voor ME/cvs-subtypes

De auteurs van de studie schrijven dat hun bevindingen potentiële kandidaten voor klinische studies en gerichte therapieën suggereren. Naast metformine – een medicijn dat voornamelijk wordt gebruikt om de bloedsuikerspiegel te reguleren bij mensen met diabetes type 2 – kunnen de regulerende cytokine IL-37 en de mTOR-remmer rapamycine, een immunosuppressivum, ME/cvs-patiënten met bewijs van een versterkte aangeboren immuniteit of overgevoeligheid voor microbiële stimuli helpen. Patiënten met bewijs van een verstoord darmmicrobioom kunnen baat hebben bij prebiotica (inuline) en probiotica (F. prausnitzii) die de integriteit van de maag-darmbarrière verbeteren en de immuunreactie reguleren. Lage basale niveaus van 12,13-diHOME, een lipidemolecuul, en hoge niveaus van GDF15 na inspanning, een hormoon dat wordt geproduceerd als reactie op verschillende stressoren en een rol speelt bij het reguleren van eetlust en energieverbruik, kunnen personen identificeren met een uitgesproken metabole verstoring die waarschijnlijker reageren op voedingssupplementen met 12,13-diHOME of op behandeling met een GDF15-neutraliserend antilichaam. Personen met afwijkingen in het metabolisme van tryptofaan, een essentieel aminozuur, kunnen reageren op supplementen met 5-hydroxytryptofaan of SSRI’s. Bij patiënten met lage niveaus van carnitine, een stof die betrokken is bij de stofwisseling, kan carnitinesuppletie de functie van de carnitine shuttle herstellen en het gebruik van lipiden als energiebron mogelijk maken. Oestrogeensupplementen kunnen de ontstekingsreactie bij oudere vrouwen met ME/cvs moduleren.

“Onze bevindingen wijzen erop dat mensen met ME/cvs een ontregelde immuunreactie hebben op veelvoorkomende infecties”, aldus Xiaoyu Che, PhD, eerste coauteur. “Deze resultaten suggereren dat specifieke intracellulaire routes correleren met symptomen”, voegt Amit Ranjan, PhD, eerste coauteur, toe.

“Hoewel de oorzaak van ME/cvs onduidelijk blijft, onthult het begrijpen van de manieren waarop het de verschillende biologische processen van het lichaam op moleculair niveau verstoort biomarkers voor specifieke ME/cvs-subtypen die klinisch onderzoek kunnen informeren en kunnen leiden tot gerichte interventies”, aldus hoofdauteur Dr. W. Ian Lipkin.

De auteurs zijn dankbaar voor de genereuze steun van de Hutchins Family Foundation via het Chronic Fatigue Initiative en NIH/NIAID (subsidie 4U54AI138370).

Xiaoyu Che, universitair docent biostatistiek aan het CII, en Amit Ranjan, universitair hoofddocent biostatistiek aan het CII, zijn eerste coauteurs. W. Ian Lipkin, John Snow Professor en directeur van het CII en het Center for Solutions for ME/CFS, is de hoofdauteur van de studie. Een volledige lijst van auteurs is beschikbaar in het wetenschappelijke artikel.

De auteurs verklaren dat zij geen belangenconflicten hebben.

Vakblad

npj Metabolic Health and Disease

DOI

10.1038/s44324-025-00079-w

Onderzoeksmethode

Observationele studie

Onderwerp van onderzoek

Mensen

Titel Artikel

Heightened innate immunity may trigger chronic in ammation, fatigue and post- exertional malaise in ME/CFS. [Verhoogde aangeboren immuniteit kan chronische ontsteking, vermoeidheid en postexertionele malaise bij ME/cvs veroorzaken]