27 juni 2026.
Mediawaakhond onthult hoe grote nieuwsartikelen long covid psychologiseren
De organisatie Fairness & Accuracy in Reporting (FAIR), gevestigd in New York City, is een progressieve nieuwswaakhond die zich richt op het blootleggen van vooringenomenheid en censuur. FAIR publiceerde onlangs een artikel getiteld “Media Won’t Stop Psychologizing Long Covid” [Media blijven long covid maar psychologiseren] van schrijfster en onderzoeksjournaliste Justine Barron, die vaak schrijft over kwesties met betrekking tot handicaps. Barrons artikel belichtte de trend van spraakmakende verhalen in grote media die de vraag stellen of long covid wel echt een biomedische aandoening is en zogenaamde “biopsychosociale” interventies promoten.
De directe aanleiding voor de berichtgeving van FAIR was het meest recente artikel in deze reeks, gepubliceerd op 1 juni door Wired. De auteur, een hoogleraar religie aan de James Madison University in Virginia, had eerder op sociale media beweerd dat 60-80% van de longcovidgevallen “psychogeen” waren. In het 7600 woorden tellende Wired-artikel suggereerde hij dat lichaam-geestbehandelingen de ziekte zouden kunnen genezen en betoogde hij dat boze, antiwetenschappelijke patiënten de voortgang van het onderzoek belemmerden. Het artikel lokte een felle reactie uit – die de auteur zelfvoldaan interpreteerde als bevestiging van zijn these in plaats van als bewijs dat hij onzin had geschreven. (Ik heb het artikel hier en hier bekritiseerd.)
Eerdere versies van dit algemene argument verschenen de afgelopen jaren in onder meer The New Republic, New York Magazine en Slate. Het FAIR-artikel vatte ze hier mooi samen:
“Artikels die long covid psychologiseren, erkennen in wisselende mate dat de fysieke symptomen die patiënten ervaren reëel zijn, maar dat ze waarschijnlijk niet worden veroorzaakt door het covidvirus of een andere biologische oorzaak. Ze wijzen vaak naar een vaag geest-lichaamparadigma als verklaring, maar wel een waarin de geest het lichaam veel meer beheerst dan andersom. Over het algemeen benadrukken deze artikels dat patiënten meer baat zouden hebben bij oplossingen op het gebied van geestelijke gezondheidszorg en/of maatschappelijke dienstverlening dan bij onderzoek en geneeskunde. …Deze artikels buiten het feit uit dat long covid een onbegrepen en heterogene ziekte is om het onbegrijpelijk en onmogelijk te laten lijken.”
FAIR bespreekt elk artikel afzonderlijk – net zoals critici destijds deden toen ze werden gepubliceerd. Dat betekent niet dat dit soort stukken niet vaker zullen verschijnen. Maar het is goed om te weten dat ze aandacht hebben getrokken en dat er terecht tegenreacties op komen.
Duitse psychiaters verzetten zich tegen het ‘biopsychosociale’ kader
Zoals de controverse rond Wired duidelijk maakt, is het debat over de aard van long covid, ME/cvs en verwante aandoeningen nog niet beslecht. Het Duitse psychiatrisch tijdschrift Psychiatric Practice heeft zich onlangs over de kwestie uitgesproken met een provocerend essay getiteld “Wat is de rol van ‘de psyche’? Long covid en ME/cvs als testgevallen voor evidencebased en patiëntgerichte psychiatrie en psychotherapie.”
Het volledige artikel, geschreven door een team van de psychiatrische kliniek en psychotherapie van de Universiteit van Leipzig, werd aanvankelijk alleen in het Duits gepubliceerd; en is nu formeel in het Engels vertaald. Het is een overtuigend en goed onderbouwd antwoord op pogingen om deze complexe aandoeningen als psychische of psychiatrische stoornissen te bestempelen. De auteurs zijn niet antipsychiatrie, maar ze zijn wel gekant tegen de manier waarop het vakgebied binnen de geneeskunde wordt gebruikt. *(In deze paragraaf gaf ik aanvankelijk aan dat de coauteurs psychiaters waren, maar dat was een fout – alleen de hoofdauteur is dat.)
De samenvatting zet het argument duidelijk uiteen:
“De rol van psychologische factoren in de ontwikkeling en het verloop van long covid (LC) en myalgische encefalomyelitis/chronischevermoeidheidssyndroom (ME/cvs) blijft een onderwerp van controversieel debat. Wij stellen dat het psychologiseren van LC en ME/cvs aanzienlijke risico’s met zich meebrengt: het leidt tot potentieel schadelijke therapieën, ontkracht de ziektebeleving van de patiënt, belemmert effectieve interventies zoals pacing, leidt de aandacht af van noodzakelijke fysieke diagnostiek en behandeling, benadeelt patiënten bij medische beoordelingen en legt een aanzienlijke extra last op de families van getroffen kinderen of andere verwanten. We laten zien dat veel van de argumenten voor een psychologische bijdrage onspecifiek zijn of onvoldoende worden ondersteund door empirisch bewijs. Ons essay pleit daarom voor uiterste voorzichtigheid bij het toeschrijven van psychologische factoren aan deze aandoeningen, in het belang van een specifieke, op bewijs gebaseerde en patiëntgerichte psychiatrie en psychotherapie.”
Het hele artikel is absoluut de moeite waard om te lezen. Het biedt een bevredigend tegengeluid tegen de oneerlijke berichtgeving van bijvoorbeeld Wired.
Een jaar later, is er al iets gebeurd met het Britse ‘uitvoeringsplan’ voor ME/cvs?
Afgelopen juli publiceerden Britse gezondheidsfunctionarissen een veelbesproken zogenaamd ‘uitvoeringsplan’ voor de aanpak van ME/cvs. Het plan kreeg over het algemeen slechte reacties van patiënten, die vonden dat het veel woorden bevatte maar weinig inhoud.
Een jaar later publiceerde The Sick Times onlangs een verslag van Nick Benton, een freelance schrijver uit Stockport, Engeland. (Hij heeft ME sinds 2020 en schrijft erover op zijn Substack-account, The Personal ME.) Zijn update – er is niet veel veranderd – is ontnuchterend. Hier volgt het begin:
“In juli is het precies een jaar geleden dat de Britse regering haar uitvoeringsplan publiceerde, waarin wordt uiteengezet hoe zij belooft mensen met myalgische encefalomyelitis (ME) beter van dienst te kunnen zijn. Helaas is het geen reden tot feest. Tot nu toe is het plan er niet in geslaagd de zorg, het onderzoek of de professionele kennis over de ziekte wezenlijk te verbeteren. Het laat zien dat alleen een lawine aan politieke steun echte verandering teweeg kan brengen voor mensen met ME.”
Het is geen verrassing dat de ME-gemeenschap het definitieve uitvoeringsplan (FDP) met ontzetting heeft ontvangen. Ik heb al meer dan vijf jaar cognitieve stoornissen als gevolg van ME, dus lezen voelt vaak alsof ik in een auto rijd met de handrem erop. Maar het samenvatten van het FDP was alsof ik bergopwaarts probeerde te rijden. De concrete toezeggingen – die met financiering, tijdlijnen en verantwoordingsplicht – zijn schaars. En om het nog erger te maken, zijn ze begraven in een zee van vage, niet-bindende beloftes, bredere overheidsmaatregelen en holle erkenningen van patiëntenervaringen.
Het volledige essay van Benton is hier te lezen, onder de kop: „Het Britse plan voor ME heeft ons in de steek gelaten. Parlementsleden moeten in actie komen.”
© David Tuller voor Virology Blog. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
