Bloed-hersenbarrière en 'hersenmist’ bij langdurige COVID (en ME/cvs)

Cognitieve problemen (soms “brain fog” of “hersenmist” genoemd) zijn een belangrijk symptoom van ME/cvs – en een van de vier die vereist zijn voor het “vermoeden van ME/cvs” in de NICE-richtlijnen van 2021 naast vermoeidheid, malaise na inspanning en niet-verkwikkende slaap. Hersenmist wordt ook ervaren door veel mensen met langdurige COVID.

In februari van dit jaar publiceerde een team onderzoekers onder leiding van Chris Greene van het Trinity College in Dublin een artikel waarin werd onderzocht of de bloed-hersenbarrière (BHB) – een membraan dat zorgvuldig de beweging van moleculen tussen het bloed en de hersenen reguleert – in verband kan worden gebracht met hersenmist bij mensen met langdurige COVID.

Hoewel dit niet altijd duidelijk blijkt uit het onderzoek, lijkt het erop dat de onderzoekers het volgende bestudeerden:

10 mensen die hersteld waren van een COVID-19-infectie.
11 mensen met langdurige COVID die hersenmist rapporteerden.
11 mensen die, hoewel ze langdurige COVID hadden, geen last hadden van hersenmist.

Helaas heeft het onderzoeksteam geen mensen met ME/cvs opgenomen en ook niet beoordeeld of deelnemers met langdurige COVID ook voldeden aan de diagnostische criteria voor ME/cvs.

De resultaten suggereren dat er, naast een hyperactief immuunsysteem, een disfunctie van de BHB was in de hersenen van mensen met langdurige COVID. Interessant is dat een verstoorde werking van de BHB een onderscheid kon maken tussen mensen met langdurige COVID die geen last hadden van hersenmist en mensen met langdurige COVID die wel hersenmist rapporteerden.

De auteurs van het onderzoek stellen dat, hoewel de bevindingen erop kunnen wijzen dat BHB-disfunctie en aanhoudende ontstekingen in het lichaam een rol kunnen spelen bij hersenmist die gepaard gaat met langdurige COVID, het onderzoek beperkt was door de kleine steekproefomvang die werd gebruikt, en ook door het gebrek aan opvolging na verloop van tijd. Het onderzoeksteam beveelt meer onderzoek aan naar BHB-disfunctie in de loop van de tijd bij mensen met langdurige COVID en bij andere “postvirale ziekten”.

ME Research UK merkt op dat, hoewel dit onderzoek niet direct gericht was op mensen met ME/cvs, sommige bevindingen interessante parallellen trekken met die in bestaand onderzoek naar de ziekte. Bijvoorbeeld:

In het onderzoek was er een sterke associatie van de verstoring van de BHB met transformerende groeifactor (TGFβ) – een eiwitmolecuul dat een grote verscheidenheid aan celprocessen reguleert.
- TGFβ is eerder in verband gebracht met ME/cvs – ME Research UK heeft onderzoek aan de Universiteit van Dundee gefinancierd- gepubliceerd in 2004, waarbij hoge niveaus van TGFβ1 werden aangetroffen bij mensen met de ziekte.
De auteurs van het recente onderzoek stellen dat veranderingen in de BHB-functie niet alleen correleren met veranderingen in het hersenvolume en de corticale dikte, maar ook nauw verband houden met veranderingen in de hersenstructuur en uiteindelijk het functioneren.
- In door ME Research UK gefinancierd werk identificeerden Dr. Leighton Barnden en zijn team structurele veranderingen in de hersenen bij mensen met ME/cvs – en bij mensen met langdurige COVID, waaronder veranderingen in het hersenstamvolume die correleerden met metingen van pijn en ademhalingsmoeilijkheden. Net als Greene en collega’s benadrukten Barnden en zijn team ook de behoefte aan studies die veranderingen in hersenstructuur en -functie in de loop van de tijd beoordelen – hier was deze aanbeveling specifiek voor mensen met ME/cvs, en mensen met langdurige COVID.

Er is meer onderzoek nodig om na te gaan hoe veranderingen in de hersenstructuur en -functie verlopen – vooral door na te gaan of er in de loop van de tijd veranderingen kunnen optreden, zowel bij mensen met ME/cvs als bij langdurige COVID.