Lucinda Bateman, Bateman Horne Center, 27 september 2016

“NASA 10 Minute Lean Test^*1” (leuntest van 10 minuten ontwikkeld door NASA)

Orthostatische intolerantie (OI) is een verzamelnaam die gebruikt wordt om abnormale reacties van het autonoom zenuwstelsel op orthostatische prikkels te omschrijven. Orthostatische hypotensie (OH), neuraal gemedieerde hypotensie (NMH) [of neurogene hypotensie] en posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS) zijn termen die worden gebruikt om varianten van deze reactie te beschrijven. De nieuwe ‘evidence-based’ (op wetenschap gebaseerde) klinische criteria voor ME/cvs van het IOM stellen vast dat orthostatische intolerantie een vaak voorkomend en vaak over het hoofd gezien kenmerk van ziekte is, die objectief meetbaar is. OI kan bijdragen aan duizeligheid, vermoeidheid, cognitieve disfunctie, borst- en buikklachten en pijnsymptomen.

We bevelen aan dat alle ME/cvs- en fibromyalgiepatiënten een leuntest van 10 minuten, ontwikkeld door NASA, ondergaan om te onderzoeken of er sprake is van orthostatische intolerantie.

Om het overnemen van deze test te vergemakkelijken, heeft het Bateman Horne Center deze gemakkelijke instructies opgesteld voor zorgverleners om hen bij te scholen over het proces en hen aan te moedigen om er gebruik van te maken bij hun patiënten.

We moedigen ME/cvs- en FM-patiënten aan om deze post te delen, of om de instructies te downloaden om deze informatie te delen met hun team van zorgverleners.

• Je kunt hier een exemplaar (in het Engels) downloaden van de instructies voor de zorgverlener: NASA-lean-test-instructions
• Je kunt hier een exemplaar (in het Engels) downloaden van de instructies voor patiënten (om voorafgaand aan de test te gebruiken): NASA-lean-test-patient-instructions

De test zal het meest verhelderend zijn als maatregelen die orthostatische intolerantie verminderen, worden vermeden voorafgaand aan de test. Bijvoorbeeld: beperk extra vloeistof- en zoutinname*, draag geen compressiekousen en verander de inname van medicatie die de test zouden kunnen beïnvloeden (zie onderaan). Deze behandelingen kunnen na de test weer worden toegepast. Maak gebruik van continu monitorende apparatuur wanneer mogelijk.

Vraag de patiënt om schoenen en sokken uit te doen en op de rug te gaan liggen op een bed of onderzoekstafel. Noteer, nadat de patiënt 5 tot 10 minuten rustig heeft gelegen, bloeddruk en hartslag. Herhaal dit een minuut later. Als de herhaalde metingen van de vitale functies niet hetzelfde zijn, doe dit opnieuw totdat twee opeenvolgende metingen van de vitale functies relatief consistent zijn. Het doel is om de gemiddelde bloeddruk en hartslag in rust in een liggende positie te bepalen.

Vraag de patiënt vervolgens om overeind te komen, rechtop te gaan staan en tegen de muur te leunen, door met alleen de schouderbladen contact te maken met de muur, en de hakken ongeveer 15 centimeter van de muur af te zetten. Coach de patiënt om zich zoveel mogelijk te ontspannen. Als de patiënt eenmaal tegen de muur leunt, start de timer en noteer de eerste bloeddruk en hartslag in staande positie. Herhaal [het noteren van] de bloeddruk en hartslag elke minuut gedurende de volgende 10 minuten. Instrueer de patiënt om niet te praten, behalve om symptomen te rapporteren, en om het bewegen van de voeten of het verplaatsen van gewicht te weerstaan.

Let op of de patiënt licht in het hoofd wordt of tekenen van bewustzijnsverlies vertoont en stop de test als de patiënt bijna gaat flauwvallen. Let op de huid en de handen en voeten of er zwelling of veranderingen in kleur en temperatuur plaatsvinden. Beoordeel de cognitie. Voeg commentaar toe als dit van toepassing is. Een sjabloon dat kan worden gebruikt om bloeddruk en hartslag te noteren, volgt verder.

Algemene instructies om de test voor te bereiden, door de zorgverlener (directed) opgelegd en indien van toepassing aangepast voor elke patiënt .

• Beperk water-/vloeistofinname tot 1000 ml gedurende 24 uur voorafgaand aan de test*
• Beperk zoutinname gedurende 48 uur voorafgaand aan de test^*2
• Draag geen compressiesokken of compressiekleding op de dag van de test
• Stop voordien tijdelijk met het gebruik van medicatie, supplementen of stoffen die de bloeddruk of de hartslag kunnen beïnvloeden, op basis van de halveringstijd van het geneesmiddel en de veiligheid van de patiënt.
• Voorbeelden:
• midodrine of Northera (droxidopa)
• fludrocortison
• Bètablokkers zoals propanolol, metoprolol of atenolol
• Stimulantia zoals methylfenidaat (rilatine), dextro-amfetamine of cafeïne
• Tricyclische antidepressiva (TCA) – amitriptyline, doxepine of cyclobenzaprine

^*2 Opm. Stichting Cardiozorg (Prof. Dr. F. Visser) adviseert niet om de water- en zoutinname te beperken aangezien dit tot een positieve test kan leiden waar dat niet altijd nodig is.

Orthostatische Vitale Functies / De 10 minuten-leuntest van NASA

^*1 De 10 minuten-leuntest van NASA (NASA 10-minute Lean Test) is een variant op een test die wordt gebruikt door onderzoekers van NASA om te testen op orthostatische intolerantie¹; het vermindert de invloed vanuit de spieren op de veneuze terugstroom, een belangrijke oorzaak van variabiliteit bij orthostatische testen. Het passief staand testen is gevalideerd als een equivalent of zelfs betere meting van orthostatische intolerantie in vergelijking met de kanteltafeltesten in staande positie ^2,3.

Referenties

[1] Bungo, M. W., Charles, J. B., & Johnson Jr, P. C. (1985). Cardiovascular deconditioning during space flight and the use of saline as a countermeasure to orthostatic intolerance. Aviation, space, and environmental medicine, 56(10), 985-990.

[2] Shvartz, E., Meroz, A., Magazanik, A., Shoenfeld, Y., & Shapiro, Y. (1977). Exercise and heat orthostatism and the effect of heat acclimation and physical fitness. Aviation, Space, and Environmental Medicine, 48(9), 836-842.

[3] Hyatt, K. H., Jacobson, L. B., & Schneider, V. S. (1975). Comparison of 70 degrees tilt, LBNP, and passive standing as measures of orthostatic tolerance. Aviation, Space, and Environmental Medicine, 46(6), 801-808.

© Bateman Horne Center. Vertaling Meintje ME-gids, redactie ME/cvs Vereniging en Zuiderzon, ME-gids.