Onderzoekers, voornamelijk gevestigd in Australië, rekruteerden 61 personen met ME/cvs (die voldeden aan de Canadese consensuscriteria) en qua leeftijd en geslacht overeenkomende gezonde controlepersonen om de biologische basis van de ziekte te onderzoeken.
Ze voerden een multimodale analyse uit, waarmee meerdere biologische systemen tegelijkertijd bestudeerd kunnen worden en interacties tussen deze systemen geïdentificeerd kunnen worden. De auteurs merkten op dat deze aanpak met name belangrijk is voor ME/cvs, vanwege de heterogene aard van de aandoening, waarbij “verschillende aspecten van biologische disfunctie zelden binnen dezelfde proefpersonen worden bestudeerd”. In deze studie lag de focus op gelijktijdige disfunctie in deze drie systemen: energiemetabolisme, immuunfunctie en vasculaire (bloedvatgerelateerde) biologie.
Belangrijkste bevindingen
Verstoord cellulair energiemetabolisme
Immuuncellen van mensen met ME/cvs vertoonden tekenen van cellulaire energiestress, een toestand waarin de energievoorziening onvoldoende is om de normale celfunctie te handhaven. Belangrijke moleculen die besproken werden, waren onder andere ATP (adenosinetrifosfaat), de energiebron van cellen, naast andere moleculen die cruciaal zijn voor het energiemetabolisme: ADP (adenosinedifosfaat), AMP (adenosinemonofosfaat) en NAD+ (nicotinamide-adeninedinucleotide).
De onderzoekers observeerden met name het volgende:
- Verlaagde niveaus van ATP en ATP/ADP-verhoudingen in perifere mononucleaire bloedcellen (PBMC’s).
- Verhoogde niveaus van ADP, AMP en NAD⁺ in bloed en immuuncellen.
De studie bracht ook verstoringen in de kynurenineroute aan het licht, die een rol speelt in zowel het energiemetabolisme als de immuunregulatie. De auteurs suggereerden dat deze bevindingen erop wijzen dat energietekorten bij ME/cvs verder reiken dan mitochondriale disfunctie en mogelijk ook veranderingen in de kynurenineroute omvatten. Ze opperden dat deze gecombineerde afwijkingen zouden kunnen bijdragen aan vermoeidheid bij ME/cvs, hoewel verder onderzoek nodig is om dit mechanisme te bevestigen.
Veranderde immuuncelprofielen
Immunologisch profielonderzoek bracht verschillende opvallende veranderingen aan het licht:
- Een verschuiving naar minder volwassen T-celsubtypen, in plaats van volledig gedifferentieerde T-cellen die in staat zijn tot sterke immuunreacties.
- Een verminderd aandeel van de natuuralkillercel (NK-cel)-subgroep met krachtige antivirale activiteit, wat wijst op een verhoogde kwetsbaarheid voor virale infecties.
Opvallend genoeg observeerden de onderzoekers geen verhoogde niveaus van pro-inflammatoire cytokinen (signaalmoleculen die ontstekingen stimuleren) in het bloed van ME/cvs-patiënten. Ze merkten op dat deze bevinding consistent is met sommige studies, maar verschilt van andere, wat wijst op een “inconsistente detectie van cytokinen” in het bloed van personen met ME/cvs. De onderzoekers stellen dat het ontbreken van verhoogde pro-inflammatoire cytokinen mogelijk verklaard kan worden door de verminderde frequentie van volwassen immuuncellen of door de activiteit van andere eiwitten in het bloed die verhoogd waren in de patiëntengroep.
Vasculaire afwijkingen
De studie bracht ook verhoogde niveaus van eiwitten aan het licht die betrokken zijn bij bloedstolling en vasculaire reactiviteit. De auteurs stelden dat deze veranderingen kunnen bijdragen aan endotheeldisfunctie, een kenmerk dat vaak wordt gemeld bij ME/cvs en dat kan leiden tot verminderde bloedstroom en zuurstoftoevoer.
Conclusie
De onderzoekers concludeerden dat de studie “overtuigend bewijs” levert dat ME/cvs gepaard gaat met gelijktijdige disfunctie in meerdere biologische systemen, “waardoor de opvatting dat het slechts een psychische stoornis is, wordt weerlegd”. Belangrijk is dat ze variabelen uit het energiemetabolisme, de immuunfunctie en de vasculaire biologie hebben geïdentificeerd “met een sterk voorspellend potentieel voor ME/cvs”, wat de “wisselwerking” tussen deze systemen benadrukt.
Beperkingen van de studie
De auteurs erkenden verschillende beperkingen:
- Patiënten werden niet ingedeeld op basis van de ernst van de ziekte, waardoor het niet mogelijk was om te analyseren hoe biologische disfunctie samenhangt met de ernst van de symptomen.
- Het cohort bestond voornamelijk uit vrouwen, wat de demografie van ME/cvs weerspiegelt, maar een robuuste analyse bij mannen beperkt vanwege de kleine steekproefomvang.
- De deelnemers werden geselecteerd in verschillende stadia van de ziekte, in plaats van bij het begin van de ziekte.
- Bijna 20% van de deelnemers met ME/cvs werd geclassificeerd als invalide, wat de mogelijkheid van vertekening door comorbiditeiten die ME/cvs kunnen beïnvloeden, vergroot.
De auteurs merkten op dat longitudinale studies, waarbij patiënten gedurende langere tijd worden gevolgd, kunnen helpen verduidelijken of deze biologische veranderingen stabiel zijn of fluctueren met het verloop van de ziekte.
Lees meer over het immuunsysteem en ME/cvs
© ME Research UK, 12 januari 2026. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
Citeren?
Heng, B., Gunasegaran, B., Krishnamurthy, S., Bustamante, S., Pires, A. S., Chow, S., Ahn, S. B., Paul-Heng, M., Maciver, Y., Smith, K., Tran, D. P., Howley, P. P., Bilgin, A. A., Sharland, A., Schloeffel, R., & Guillemin, G. J. (2025). Mapping the complexity of ME/CFS: Evidence for abnormal energy metabolism, altered immune profile, and vascular dysfunction. Cell reports. Medicine, 6(12), 102514. https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2025.102514
