Slaap is van vitaal belang voor het dagelijks functioneren, en een constant slechte slaapkwaliteit kan zelfs bij gezonde mensen ernstige gevolgen hebben. Voor mensen met ME/cvs – die al te kampen hebben met een breed scala aan slopende symptomen – kunnen slaapstoornissen een bijzondere uitdaging vormen. In feite zijn slaapproblemen een veelvoorkomend en frustrerend kenmerk van ME/cvs, waarbij mensen een breed scala aan slaapstoornissen rapporteren, waaronder te veel of te weinig slapen, gefragmenteerde slaap, moeite met in slaap vallen, en slapen op ongepaste tijden.
Studie naar omkering slaapritme
Een team van onderzoekers aan de DePaul University (VS) heeft onlangs een specifieke slaapstoornis onderzocht: omkering van het slaapritme (ook bekend als slaapinversie), waarbij mensen ‘s nachts wakker zijn en overdag slapen. Er wordt geschat dat omkering van het slaapritme voorkomt bij 10% van de mensen met ME/cvs die slaapproblemen rapporteren. De studie was gericht op het vergelijken van symptomen en functionele beperkingen bij mensen met ME/cvs met en zonder omkering van het slaapritme.
Met een dataset van 2313 personen met ME/cvs (327 met omkering van het slaapritme, 1986 zonder omkering van het slaapritme) uit zes landen, hadden de onderzoekers toegang tot demografische gegevens en antwoorden op de volgende vragenlijsten:
- DePaul Symptoom Vragenlijst (DSQ) – Eerder ontwikkeld door een van de onderzoekers in de studie, Leonard Jason, beoordeelt dit zelfrapportage-instrument ME/cvs-symptomen zoals vermoeidheid, postexertionele malaise (PEM), slaapstoornissen, pijn, cognitieve beperkingen en autonome, neuro-endocriene en immuunproblemen.
- Studie naar Medische Uitkomsten van de Short-Form Health Survey (SF-36) – Evalueert de gezondheid op acht domeinen: fysiek functioneren; rolbeperkingen als gevolg van fysieke gezondheid; lichamelijke pijn; algemene gezondheid; vitaliteit; rolbeperkingen als gevolg van emotionele problemen; sociaal functioneren; en mentale gezondheid.
Belangrijkste bevindingen
De studie toonde aan dat personen met omkering van het slaapritme “meer beperkt” waren dan personen zonder omkering van het slaapritme op bijna alle DSQ-domeinen en alle SF-36-domeinen. De auteurs concludeerden dat de studie “het bewijs levert dat omkering van het slaapritme een meer verzwakte subgroep identificeert binnen de populatie van mensen met ME/cvs.”
Voorspellers van omkering van het slaapritme
- Sterkste voorspeller: Moeite met in slaap vallen – niet verwonderlijk aangezien “als iemand last heeft van omkering van het slaapritme, er per definitie sprake is van moeite met in slaap vallen”.
- Tweede sterkste voorspeller: Jongere leeftijd – mogelijk te wijten aan hogere ontstekingsniveaus bij jongere individuen, aangezien volgens de onderzoekers ontsteking de neiging heeft om af te nemen in de loop van ME/cvs. Hoewel de onderzoekers ook speculeerden dat een groter gebruik van technologie en onregelmatige blootstelling aan licht bij jongere deelnemers zou kunnen bijdragen.
- Andere voorspellers: Hogere BMI, verlies van eetlust, misselijkheid en spiertrekkingen (zoals bij het rustelozebenensyndroom), en vier pijnkenmerken (spierpijn, gewrichtspijn, pijn en SF-36-pijnsubschaal). De onderzoekers geven aan dat pijn sterk verband houdt met ontstekingen, wat terug te koppelen is aan de correlatie tussen slaapverstoring en ontstekingen.
De SF-36-scores voor emotioneel welzijn waren aanzienlijk lager in de groep met omkering van het slaapritme. Uit het onderzoek blijkt dat zelfs bij de algemene bevolking slechte slaap verband houdt met een verhoogde kans op depressie en angst. Gezien de ernst van de slaapstoornissen bij omkering van het slaapritme is het begrijpelijk dat deze groep een grotere emotionele beperking heeft.
Beperkingen van de studie
De onderzoekers erkenden verschillende beperkingen:
- Mogelijk verschillende interpretaties van omkering van het slaapritme door deelnemers
- Beperkte diversiteit in de steekproef (overwegend blanke vrouwen), wat de generaliseerbaarheid beïnvloedt
- Uitsluiting van potentieel beïnvloedende factoren zoals medicijngebruik
Conclusie
Uit dit onderzoek blijkt dat mensen met omkering van het slaapritme een subgroep vormen van mensen met ME/cvs die hier meer last van hebben. De onderzoekers benadrukken voorspellers van omkering van het slaapritme, zoals een jongere leeftijd, en suggereren dat ontstekingen een belangrijke onderliggende oorzaak kunnen zijn van deze specifieke slaapstoornis.
Lees meer over slaap en ME/cvs
© ME Research UK, 18 juni 2025. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
Citeren?
Dietrich MP, Pravin R, Furst J, Jason LA. The Implications and Predictability of Sleep Reversal for People with Myalgic Encephalomyelitis/Chronic Fatigue Syndrome: A Machine Learning Approach. Healthcare (Basel). 2025 May 26;13(11):1255. doi: 10.3390/healthcare13111255. PMID: 40508869; PMCID: PMC12154433.
