De kernpunten
- Mestinon heeft het weer voor elkaar gekregen. Uit een nieuw onderzoek is gebleken dat Mestinon op korte termijn een positief effect kan hebben op twee factoren, namelijk energieproductie en kracht, die bij ME/cvs vaak tekortschieten (zie begin van deze tekst).
- In deze studie werd de handgrijpkracht gemeten, wat een goede indicator blijkt te zijn voor de algehele gezondheid.
- Tientallen (echt tientallen!) grote studies hebben aangetoond dat een zwakkere handgreepkracht samenhangt met een hoger risico op overlijden door welke oorzaak dan ook. Het is een sterkere voorspeller van overlijden door hart- en vaatziekten dan een hoge bloeddruk. Een verminderde handgreepkracht is in verband gebracht met een hoger risico op hartaanvallen, beroertes en diabetes type 2. En zo kunnen we nog wel even doorgaan.
- Naast dat onze spieren ons sterker maken, spelen ze een essentiële rol in onze stofwisseling door de glucosehuishouding te reguleren, en de myokines die ze produceren, beïnvloeden het immuunsysteem, de stofwisseling en de hersenen.
- Omdat ontstekingen, insulineresistentie, oxidatieve stress, hormonale problemen en een slechte mitochondriale gezondheid allemaal de spieren kunnen aantasten, hebben mensen met deze problemen vaak een zwakke handknijipkracht.
- Gezien dit alles is het wellicht geen verrassing dat verschillende studies niet alleen een verminderde handknijpkracht bij ME/cvs hebben aangetoond, maar ook dat dit verband houdt met de ernst van ME/cvs en de mate van postexertionele malaise en spierpijn die mensen met ME/cvs ervaren.
- De kleinschalige studie omvatte twee bezoeken. Het eerste bezoek diende om de handgrijpkracht en orthostatische intolerantie te meten, zowel bij aanvang als een uur later. Tijdens het tweede bezoek werd Mestinon direct na de eerste handgreepkrachtmeting toegediend om de invloed ervan op de tweede handgreepkrachtmeting, die een uur later plaatsvond, te beoordelen.
- Helaas werden de resultaten van het onderzoek niet uitgesplitst naar geslacht. (Mannen hebben een veel hogere handgreepkracht dan vrouwen.) De gemiddelde handknijpkracht bij aanvang was echter erg laag (16,5 kg) en nam verder af tijdens de tweede test een uur later.
- Na inname van Mestinon nam de handgrijpkracht van de ME/cvs-patiënten zelfs toe.
- Dit is de tweede kortetermijnstudie die aantoont dat Mestinon de energieproductie/kracht verhoogt. Systroms eerdere studie toonde aan dat Mestinon de energieproductie verhoogde tijdens een invasieve inspanningstest. Mestinon scoort dus op twee belangrijke factoren bij ME/cvs.
- Mestinon zou verschillende functies kunnen hebben. Het zou de spieractivatie tijdens inspanning kunnen bevorderen. (Verminderde spieractivatie tijdens inspanning kan leiden tot allerlei problemen, van mitochondriale aandoeningen tot orthostatische intolerantie en een lage voorbelasting.)
- Door de activiteit van het autonome zenuwstelsel te verbeteren, zou het de bloedtoevoer kunnen bevorderen. Door de calciumhuishouding in de cellen te verbeteren, zou het de mitochondriale activiteit kunnen stimuleren.
- We zullen binnenkort meer weten over Mestinon en ME/cvs. De LIFT-studie van de Open Medicine Foundation onder leiding van David Systrom zal niet alleen de effectiviteit van Mestinon en lage doses naltrexon onderzoeken, maar ook de onderliggende pathofysiologie diepgaand bestuderen om te begrijpen hoe deze medicijnen werken, welke patiënten er baat bij hebben en op welke mechanismen de focus moet liggen.
Mestinon heeft het weer voor elkaar gekregen. Uit een nieuw onderzoek is gebleken dat Mestinon, in ieder geval op de korte termijn, een positieve invloed kan hebben op twee factoren die bij ME/cvs schaars zijn: energieproductie en kracht.
In deze studie werd de handknijpkracht gemeten. Wat heeft handgrijpkracht daar nu mee te maken, vraagt u zich misschien af? Het blijkt dat het er heel wat mee te maken heeft.
Tientallen (echt tientallen!) grote studies hebben aangetoond dat een zwakkere handgreepkracht samenhangt met een hoger risico op overlijden door welke oorzaak dan ook. Het is een sterkere voorspeller van overlijden door hart- en vaatziekten dan een hoge bloeddruk. Een verminderde handgreepkracht is in verband gebracht met een hoger risico op hartaanvallen, beroertes, diabetes type 2, metabool syndroom en overlijden door kanker. Mensen met een zwakkere handgreepkracht hebben doorgaans een langer ziekenhuisverblijf en ervaren meer complicaties. Een sterkere handgreepkracht wordt zelfs geassocieerd met een betere cognitieve functie en een lager risico op dementie.
Meta-analyses hebben aangetoond dat voor elke afname van 5 kg in grijpkracht het risico op overlijden door alle oorzaken met bijna 15-20% toeneemt.
Naast dat onze spieren ons sterker maken, spelen ze een essentiële rol in onze stofwisseling door de glucosehuishouding te reguleren, en de myokines (betreffende spieren) die ze produceren, beïnvloeden het immuunsysteem, de stofwisseling en de hersenen.
Omdat ontstekingen, insulineresistentie, oxidatieve stress, hormonale problemen en een slechte mitochondriale gezondheid allemaal de spieren kunnen aantasten, hebben mensen met deze problemen vaak een zwakke handgreepkracht.
Greepkracht is ook een maatstaf voor wat “fysiologische reserve“ wordt genoemd – het vermogen om stress te weerstaan. Daarom herstellen mensen met een sterkere grip doorgaans beter van operaties, ziekenhuisopnames en acute ziekten. Het tegenovergestelde van “fysiologische reserve” is “kwetsbaarheid” – het onvermogen van het lichaam om goed met schokken om te gaan.
Handknijpkracht en ME/cvs
Aangezien handgreepkracht een indicator is voor spierfunctie, fysiologische reserve en andere factoren, is het geen verrassing dat verschillende studies, waaronder een onderzoek van de UK ME/cvs Biobank, niet alleen een verminderde handgreepkracht bij ME/cvs hebben aangetoond , maar ook een correlatie met de ernst van ME/cvs en de mate van postexertionele malaise en spierpijn die mensen met ME/cvs ervaren.
Sterker nog, handknijpkrachttesten kunnen zelfs postexertionele malaise (PEM) uitlokken. In een nogal opvallend voorbeeld van PEM konden mensen met ME/cvs, na tien keer 3 seconden trekken (met 5 seconden rust ertussen), een uur later niet meer met dezelfde kracht trekken. Dertig seconden trekken maakte hen een uur later al verzwakt! (De handknrijpkracht van de gezonde controlegroep herstelde volledig.)
Uit het onderzoek van Jakel, uitgevoerd door de groep van Dr. Scheibenbogen aan de Universitätsmedizin Berlin, bleek dat de spierkracht bij ME/cvs niet alleen in de handen, maar in het hele lichaam afneemt. Ook werd vastgesteld dat de kracht van de quadriceps /dijbeenspieral bij aanvang verminderd was en na inspanning verder afnam. Hun bevindingen suggereren dat mensen met kankergerelateerde vermoeidheid in dezelfde situatie zitten.
Uit een onderzoek van de UK ME/CFS Biobank bleek dat de handknijpkracht van ME/cvs -patiënten ongeveer gelijk was aan die van mensen met multiple sclerose.
De studie
Het komt zelden voor dat studies een verschil kunnen maken in zo’n fundamentele factor. Dat is een van de redenen waarom deze studie zo intrigerend is.
De studie “Pyridostigmine verbetert de handknrijpkracht bij patiënten met myalgische encefalomyelitis/chronischevermoeidheidssyndroom” omvatte twee onderzoeken. Het eerste onderzoek diende om de handknijpkracht en orthostatische intolerantie bij aanvang te meten, en vervolgens nogmaals een uur later. Tijdens het tweede onderzoek werd Mestinon direct na de eerste handknijpkrachtmeting toegediend om het effect ervan op de tweede handgrijpkrachtmeting te beoordelen.
Merk op dat het onderzoek vrij klein was (n=20 personen met ME/cvs) en dat er geen gezonde controlegroep was opgenomen. Orthostatische intolerantie werd beoordeeld met behulp van wat een korte (10 minuten durende) NASA-leuntest leek te zijn.
(Tien minuten is de vastgestelde tijd in de instructies van de NASA leuntest. We weten echter dat tien minuten niet alle tekenen van orthostatische intolerantie aan het licht brengt. Houd er ook rekening mee dat veel mensen met ME/cvs die geen verhoogde hartslag of verlaagde bloeddruk hebben, wel symptomen ervaren en een verminderde bloedtoevoer naar de hersenen vertonen. Deze mensen zouden bij deze test gemist zijn.)
De spierkracht werd ook beoordeeld met behulp van de Besinger-score, die oorspronkelijk ontwikkeld is voor myasthenia gravis. Tijdens de Besinger-test wordt de deelnemers gevraagd om bijvoorbeeld hun armen, benen, hoofd, enzovoort zo lang mogelijk omhoog of gestrekt te houden, totdat ze vermoeidheid of zwakte voelen.
Resultaten
Omdat de handgreepkracht sterk verschilt tussen mannen en vrouwen (mannen hebben bijna twee keer zoveel handgrijpkracht als vrouwen), is het vreemd dat de auteurs de handgreepkrachtscores niet per geslacht hebben uitgesplitst, maar in plaats daarvan simpelweg groepsgemiddelden hebben weergegeven.
De gemiddelde leeftijd in het onderzoek was 45 jaar. De gemiddelde handgreepkracht voor een man van 40-49 jaar is 38-46 (n.v.d.r. 43-56.5 volgens de tabel in het artikel van Cort Johnson) kg, en voor een vrouw 20-29 (n.v.d.r. 26.5-34.5 volgens de tabel) kg.
De gemiddelde handgreepkracht bij de ME/cvs-patiënten bedroeg 16,5 kg bij aanvang van het onderzoek. Hoewel we niet precies kunnen zeggen hoe vrouwen en mannen scoorden, was het duidelijk dat de scores erg laag waren. Een score van 16,5 kg zou bij vrouwen als “grensgeval laag” worden beschouwd, maar bij mannen zou het een “ernstige afname ten opzichte van normaal” betekenen.
Omdat de score van de vrouwen ongetwijfeld aanzienlijk is verhoogd door de mannen, die doorgaans een handgreepkracht hebben die bijna twee keer zo groot is als die van vrouwen, zou de werkelijke score van de vrouwen hen zeker in de categorie ‘kwetsbaar’ hebben geplaatst.
“Kwetsbaarheid” is een klinische benaming die wordt gekenmerkt door een verminderde fysiologische reserve en veerkracht, waardoor het herstel na stressvolle gebeurtenissen zoals inspanning, infectie en operaties moeilijker verloopt. Het Fried-kwetsbaarheidfenotype bestaat uit vijf onderdelen, waarvan een lage handknijpkracht er één is. Deze omvatten onbedoeld gewichtsverlies, uitputting, zwakte (lage handknijpkracht), traagheid (loopsnelheid) en een lage fysieke activiteit.
Bij de tweede handknijpkrachttest, die een uur later werd afgenomen, bedroeg de gemiddelde afname 16%.
Wat? Worden mensen met ME/cvs sterker door te trainen?
Toen de deelnemers Mestinon kregen toegediend, nam hun maximale handknijpkracht een uur na de eerste handgrijptest niet alleen niet af, maar nam deze zelfs toe van een gemiddelde van 15,9 kg (vóór Mestinon) tot 18,6 kg (na Mestinon), eenstijging van bijna 13%.
Een uur na het innemen van Mestinon was ook de hartslag van de deelnemers in staande positie gedaald.
Tweede positieve Mestinon-studie
Mestinon doet het helemaal niet slecht voor een medicijn van de oude garde. Dit is de tweede kortetermijnstudie die aantoont dat Mestinon de energieproductie/kracht verhoogt. De eerdere studie van Systrom liet zien dat Mestinon de energieproductie verhoogde tijdens een invasieve inspanningstest. Mestinon scoort dus op twee belangrijke factoren bij ME/cvs.
Mogelijke oorzaken
De allerbelangrijkste vraag is wat er gebeurde waardoor mensen met ME/cvs sterker werdenna inspanning! Als we dat kunnen achterhalen, kunnen we op zoek gaan naar andere behandelingen die dezelfde mechanismen kunnen versterken. Mestinon helpt, maar is waarschijnlijk niet dé oplossing. De grootste impact ervan zou wel eens kunnen liggen in het inzicht dat het ons geeft welke factoren we bij ME/cvs moeten aanpakken.
Ten eerste is het belangrijk op te merken dat Mestinon de handgreepkracht bij myasthenia gravis (MG) verhoogt door de beschikbaarheid van acetylcholine in spierneuronen te vergroten. (Autoantilichamen richten zich op de acetylcholinereceptoren bij MG). De onderzoekers konden echter geen ACh-autoantilichamen vinden bij de ME/cvs-patiënten.
Spiervezelrecruiter? – Mestinon zou echter nog steeds de spierfunctie bij ME/cvs kunnen verbeteren via dezelfde mechanismen: door de acetylcholinespiegels te verhogen. Een verhoogde acetylcholinespiegel zou ervoor zorgen dat er meer spiervezels worden geactiveerd tijdens inspanning.
Verminderde spieractivatie – een belangrijk probleem bij ME/cvs ?
Het blijkt dat een onvermogen om voldoende spiervezels te activeren tot ernstige problemen kan leiden. Bekijk de vele problemen die kunnen ontstaan – en hoe nauw verwant ze zijn aan ME/cvs, long covid en andere aandoeningen – door onvoldoende ‘motorische eenheden’ (spiervezels + zenuwcellen) te activeren tijdens inspanning.
- Overbelaste spiervezels – Verhoogde metabolische stress (bijv. lactaat, ROS, Pi-opbouw) en microbeschadigingen treden op in de overbelaste vezels die zijn geactiveerd. (Dit zagen we in het werk van Wust.)
(2) Chronisch overmatig gebruik van een groep spiervezels kan leiden tot mitochondriale stress, verminderde glycogeenreserves en een verminderd spierherstel, wat vrijwel overeenkomt met wat we zien bij ME/cvs.
(3) Een verminderde efficiëntie van de spierpomp draagt bij aan het falen van de voorbelasting en orthostatische intolerantie. De spierpomp verwijst naar een “knijp- en vergrendelings”-procedure die helpt om bloed naar het hart te pompen wanneer we staan. Eerst trekken de spieren samen om het bloed omhoog te stuwen. Wanneer de spier ontspant, sluiten de eenrichtingskleppen in de aderen om te voorkomen dat het bloed terugstroomt.
Dit wordt soms het “tweede hart” genoemd, omdat het effectief bloed omhoog pompt. Een verminderde spieractivatie kan echter de spierpomp verzwakken, waardoor de bloedtoevoer naar het hart afneemt en het falen van de voorbelasting (preload failure) optreedt dat David Systrom consequent heeft vastgesteld bij ME/cvs en long covid.
(4) Problemen met het centrale zenuwstelsel – Een lage spieractivatie en overbelaste spieren kunnen ertoe leiden dat het zenuwstelsel de remmende signalen naar de spieren verhoogt in een poging om de spieren te beschermen tegen verdere schade. Dat is logisch op de korte termijn, maar op de lange termijn kan het een patroon van lage spieractivatie in stand houden dat leidt tot meer vermoeidheid en zwakte.
De spieractivatie kan verstoord zijn op het niveau van het centrale zenuwstelsel of op het niveau van de spier zelf, en er zijn aanwijzingen voor beide bij ME/cvs. Hoewel Schilling en Walitt beiden suggereren dat het centrale zenuwstelsel erbij betrokken is, suggereren Jammes en deze studie dat er sprake is van lokale spierproblemen.
Regulator van het autonome zenuwstelsel en bevorderaar van de bloeddoorstroming? – De effecten van Mestinon op het autonome zenuwstelsel zijn fascinerend. Het verbetert de werking van het parasympathische zenuwstelsel, hetgeen we willen bij deze door de “vecht-of-vlucht”-reactie geactiveerde aandoening, en kan de hartslag verlagen, de hartslagvariabiliteit verhogen en zelfs het herstel van de hartslag na inspanning verbeteren. Het kan ook de darmmotiliteit (de doorstroming van voedsel door de darmen) verbeteren, wat van groot belang kan zijn. (Bij sommige mensen kan het echter darmproblemen verergeren).
Het feit dat Systrom ontdekte dat Mestinon, ingenomen vóór een inspanningstest, het hartminuutvolume en de voorbelasting tijdens inspanning kon verbeteren, suggereert dat Mestinon de bloedtoevoer bevordert. Het blijkt dat, wanneer ons lichaam onder stress staat door staan of sporten, Mestinon de noradrenalinespiegels verhoogt (activiteit van het sympathische zenuwstelsel). Systrom is van mening dat de vrijgekomen noradrenaline de bloedvaten vernauwt, bloedophoping vermindert en het probleem van de voorbelasting bij ME/cvs aanpakt; kortom, het zorgt ervoor dat er meer bloed naar de spieren en de hersenen stroomt, waardoor het bij sommige mensen hun vermogen om zich in te spannen, verbetert.
Het succes van Mestinon, net als dat van Sunosi, suggereert dat mensen met ME/cvs en POTS die last hebben van bloedophoping, baat zouden kunnen hebben bij een middel dat de activiteit van het sympathische zenuwstelsel versterkt. (Zou het versterken van de activiteit van het sympathische zenuwstelsel een poging kunnen zijn om de bloedvaten te vernauwen?).
Het lijkt erop dat Mestinon niet nuttig zou zijn bij mensen met een volledige activatie van het sympathische zenuwstelsel, oftewel mensen met hyperadrenerge POTS. Omdat Mestinon een krachtiger activator van het parasympathische zenuwstelsel is dan van het sympathische zenuwstelsel, is het mogelijk dat het kan helpen de activatie van het sympathische zenuwstelsel bij hyperadrenerge POTS te temperen. Het is uiteraard cruciaal om met een zeer lage dosis te beginnen en deze zeer langzaam op te bouwen.
Ongeveer 40% van de POTS-patiënten vindt het medicijn nuttig.
Verbeterde calciumhuishouding? – Omdat Mestinon ook de intracellulaire calciumhuishouding kan verbeteren, wat volgens Wirth en Scheibenbogen een cruciale rol zou kunnen spelen, zou het zijn effecten op die manier kunnen bewerkstelligen.
Is de combinatie Mestinon met nicotinepleisters geen goed idee?
Alex meldde dat zowel Mestinon als de nicotinepleister hetzelfde (cholinerge) systeem stimuleren, zij het via verschillende mechanismen. Het gelijktijdig gebruik ervan zou dit systeem te veel kunnen belasten. In het ergste geval zou dit een cholinerge crisis kunnen veroorzaken: spierzwakte, spiertrekkingen, zweten, speekselvloed, verhoogde bronchiale afscheiding, een lage hartslag, enzovoort.
Mestinon (pyridostigmine) is een acetylcholinesterase-remmer: dat wil zeggen, het voorkomt de afbraak van acetylcholine, waardoor de hoeveelheid acetylcholine toeneemt en de cholinerge tonus bij neuromusculaire verbindingen en andere cholinerge synapsen, toeneemt.
Nicotine werkt als een agonist (versterker) op nicotinische acetylcholinereceptoren (met name in autonome ganglia/zenuwknopen, neuromusculaire verbindingen, hersenen, enz.). Daardoor verhoogt het de opname van acetylcholine, wat de activiteit van het cholinerge systeem versterkt.
Er zijn weinig gegevens over het gelijktijdig gebruik van deze twee medicijnen. Opvallend is dat Drugs.com nicotine niet noemt als een stof met een belangrijke wisselwerking met Mestinon. De resultaten kunnen variëren afhankelijk van de dosis, de reactie van je lichaam en je gevoeligheid. Alex meldde echter dat Dr. Kacik in Duitsland, die ME/cvs- en longcovidpatiënten behandelt, het gebruik van beide middelen afraadt.
ME/cvs omhoog helpen? – De LIFT-studie
Uit anekdotische berichten weten we dat Mestinon behoorlijk nuttig kan zijn. Een patiënt met ME/cvs die al lange tijd aan de ziekte leed, kon na het gebruik van Mestinon voor het eerst in decennia weer volledig sporten. We weten echter ook dat het niet voor iedereen werkt.
Dankzij David Systrom en de Open Medicine Foundation zullen we binnenkort meer te weten komen over de effectiviteit van Mestinon, voor wie het geschikt is en hoe het werkt.
De Lift-studie is een onderzoek met 160 deelnemers waarin Mestinon en een lage dosis naltrexon (LDN) afzonderlijk en in combinatie worden geëvalueerd. Het beste aan de studie is wellicht dat er gebruik wordt gemaakt van metabolomica, proteomica en immuuntesten om te bepalen wie reageert en hoe de medicijnen precies werken. Als dit ons kan helpen te begrijpen wat Mestinon doet wanneer het effectief is, brengt het ons een stap dichter bij het begrijpen van ME/cvs.
© Cort Johnson, Health Rising, 8 oktober 2025. Vertaling Kathy, redactie admin, ME-gids.
Citeren?
Schlömer, E., Stein, E., Kedor, C., Rust, R., Brock, A., Wittke, K., Scheibenbogen, C., & Kim, L. (2025). Pyridostigmine improves hand grip strength in patients with myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome. Frontiers in neuroscience, 19, 1637838. https://doi.org/10.3389/fnins.2025.1637838
