Ik heb onlangs een blogbericht geplaatst over het protocol voor een Canadese studie naar long covid, waarin de onderzoekers voorstelden om de deelnemers te misleiden over de aard van zowel de studie als de interventie die werd onderzocht.
Hoewel de onderzoekers erkennen dat een aanzienlijk aantal mensen met long covid melding maakt van postexertionele malaise (PEM), lijken ze te denken dat ze het recht hebben om deelnemers te misleiden door hen te laten geloven dat ze een “standaardbehandeling na COVID-19” krijgen, terwijl ze in feite een experimentele oefeninterventie ondergaan. De interventie, genaamd COVIDEx, omvat twee fysiotherapie/kinesessies van 50 minuten per week gedurende acht weken, die virtueel worden gegeven door getrainde instructeurs aan groepen van zes patiënten.
(Dit protocol is gepubliceerd, terwijl een recent artikel in The Sick Times aantoonde dat in minder dan 20% van de tientallen onderzoeken naar lichaamsbeweging bij longcovidpatiënten PEM werd genoemd. Ik heb onlangs een interview gehad met Simon Spichak, de Canadese journalist die het artikel schreef.)
Ik vond dat dit nieuwe onderzoek, uitgevoerd door onderzoekers van Western University in London, Ontario, nader commentaar verdiende. Als de beschrijving in het protocol klopt, lijkt het een ernstige schending van de ethische normen te zijn. Het is verbijsterend dat het in de huidige vorm is goedgekeurd door de ethische commissie voor gezondheidswetenschappelijk onderzoek van de Western University.
Het protocol meldt dat de onderzoekers een zogenaamd “aangepast Zelen-ontwerp” hebben toegepast. In 1979 stelde Marvin Zelen, hoogleraar biostatistiek aan Harvard, een onderzoeksopzet voor waarbij onderzoekers nietsvermoedende potentiële deelnemers willekeurig toewijzen aan een interventie- en een controlegroep. Na de randomisatie informeren ze de deelnemers in de interventiegroep over de interventie en vragen ze hun toestemming. Deze strategie heeft tot doel de vertekening te elimineren die ontstaat door teleurstelling en de daarmee samenhangende reacties bij deelnemers die de gebruikelijke zorg ontvangen in plaats van een interventie.
Volgens het protocol wordt de misleiding in het nieuwe bewegingsonderzoek naar long covid aanzienlijk opgevoerd. In dit geval wordt zelfs aan degenen die de interventie ondergaan, niet verteld dat ze een interventie krijgen. Het protocol beschrijft de toestemmingsprocedures als volgt:
“Alle deelnemende patiënten zullen worden geïnformeerd dat ze deel uitmaken van een observationele studie die is ontworpen om het natuurlijke verloop van long covid te volgen en de kosten te evalueren die verbonden zijn aan standaardbehandelingen na COVID-19. Dit geldt voor zowel de COVIDEx-groep als de groep met gebruikelijke zorg… Door patiënten niet te laten weten dat er een experimentele groep aanwezig is, worden de effecten van teleurstelling, frustratie of ontmoediging over het toegewezen krijgen van de gebruikelijke zorg verminderd. Dit is belangrijk, aangezien de studie ook vermoeidheid meet, een subjectieve, door de patiënt gerapporteerde uitkomstmaat. Deze aanpak kan ook de kans verkleinen dat deelnemers in de groep met gebruikelijke zorg zelf programma’s gaan ontwikkelen om de interventie na te bootsen.”
Met andere woorden, degenen die aan de interventiegroep zijn toegewezen, krijgen niets anders te horen dan degenen die de gebruikelijke zorg ontvangen. Merk op dat, hoewel alle deelnemers worden misleid, de verklaringen voor de misleiding uitsluitend betrekking hebben op de reacties in de groep die de gebruikelijke zorg ontvangt. De onderzoekers leggen niet uit waarom ze ook tegen de deelnemers in de interventiegroep moeten liegen door te doen alsof deze deelnemers een “standaardbehandeling na COVID-19” krijgen in plaats van een experimenteel trainingsprogramma.
De verwijzing naar een ‘aangepast Zelen-ontwerp’ heeft betrekking op een onderzoek uit 2005 met de titel ‘Adapting the randomized consent (Zelen) design for trials of behavioural interventions for chronic disease: feasibility study’ (Aanpassing van het gerandomiseerde toestemmingsontwerp (Zelen) voor onderzoeken naar gedragsinterventies bij chronische ziekten: haalbaarheidsstudie). Maar die studie had geen betrekking op, of trachtte geen rechtvaardiging te vinden voor de mate van misleiding die in het protocol voor de Canadese studie aan het licht kwam. In de studie uit 2005 gaven alle patiënten vóór de randomisatie toestemming om deel te nemen aan wat hen was voorgesteld als een observationele studie. Dit is wat er daarna gebeurde:
“De patiënten die willekeurig werden ingedeeld in de behandelingsgroep, kregen een aanvullende schriftelijke bijsluiter met informatie over het verdere onderzoek naar de effectiviteit van fysio/kinesitherapie en oefentherapie bij artrose, en werden uitgenodigd om deel te nemen. Enkele dagen later werd telefonisch contact met hen opgenomen om te controleren of zij nog steeds bereid waren om deel te nemen. Als zij daarmee instemden, werd hen gevraagd om een tweede toestemmingsverklaring voor de interventie te ondertekenen.”
Met andere woorden, degenen die de interventie kregen, zouden vermoedelijk ook passende informatie over mogelijke risico’s hebben gekregen. Zoals in een overzichtsartikel uit 2021, getiteld “Zelen design clinical trials: why, when, and how” (Klinische proeven volgens het Zelen-ontwerp: waarom, wanneer en hoe), werd opgemerkt: “Het voorstel van Zelen ging uit van een traditioneel proces van geïnformeerde toestemming op het moment dat een studiebehandeling wordt aangeboden. Dat proces omvat doorgaans alle essentiële elementen van geïnformeerde toestemming: een expliciete mededeling dat het aanbod een onderzoeksactiviteit betreft, een beschrijving van de verwachte procedures, een beschrijving van de mogelijke voordelen en risico’s, een mededeling dat deelname of aanvaarding vrijwillig is, en een beschrijving van alternatieven voor de aangeboden behandeling.”
Hoewel er ongebruikelijke omstandigheden kunnen zijn waarin deze vereiste mogelijk kan worden opgeheven, wordt in het protocol geen argumentatie gegeven, of enige poging gedaan om een argumentatie te geven, voor een dergelijke zeldzame en drastische uitzondering. Ook wordt niet uitgelegd waarom ervoor gekozen werd om af te wijken van het “aangepaste Zelen-ontwerp” dat wordt beschreven in de referentie die zij aanhalen.
Hun hypothese is dat “een gestructureerde, geïndividualiseerde revalidatieaanpak de vermoeidheid en levenskwaliteit van patiënten met langdurige covid zal verbeteren en tegelijkertijd het risico op verergering van symptomen, zoals PEM, zal minimaliseren”. Betekent dit dat de onderzoekers de ethische commissie ervan hebben kunnen overtuigen dat dit onderzoek minimale risico’s voor patiënten met zich meebrengt, ook al testen ze een bewegingsinterventie bij een populatie die vatbaar is voor PEM en het minimaliseren van die risico’s deel uitmaakt van de hypothese die ze beoordelen? Of voerden ze aan dat de interventie waarborgen bevat om negatieve uitkomsten te voorkomen, waardoor het niet nodig was om deelnemers te informeren over de potentiële risico’s die werden beoordeeld?
Hoe het ook zij, het is moeilijk te begrijpen hoe een plan om kwetsbare patiënten in deze context te misleiden, goedgekeurd kon worden. De Western University Health Sciences Research Ethics Board zou deze problematische beslissing moeten herzien, tenzij de instelling bekend wil staan om het uitvoeren van experimenten op mensen zonder hun toestemming.
Naast dat kernprobleem kent het onderzoek ook nog andere problemen. Ten eerste schrijven de onderzoekers dat “de interventie gebaseerd was op bestaande revalidatiemodellen, die veelbelovend zijn gebleken bij de behandeling van chronischevermoeidheidssyndromen”.
De bron voor deze bewering is een artikel met de titel ‘Ontwikkeling en voorlopige evaluatie van een cognitief-gedragsmatige benadering voor het omgaan met vermoeidheid bij mensen met multiple sclerose’. Hm. Het feit dat COVIDEx geïnspireerd is op een ‘cognitief-gedragsmatige benadering’ is overduidelijk een slecht teken. Belangrijker nog is dat de onderzoekers niet uitleggen waarom zij denken dat een programma dat is ontworpen om MS-gerelateerde vermoeidheid te verlichten, geschikt is voor mensen met long covid.
Ik denk dat ze denken dat alle vermoeidheid hetzelfde is?
© David Tuller voor Virology Blog. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
