21 april 2026.
BBC Radio 4 besteedt aandacht aan de kritiek op het interview met neuroloog en auteur Suzanne O’Sullivan.
In maart sprak neuroloog Suzanne O’Sullivan in de BBC Radio 4-podcast Radical, gepresenteerd door journalist Amol Rajan. De titel van de aflevering was “Overdiagnose: krijgen te veel mensen een medisch label?” De discussie leidde tot enige onrust onder luisteraars vanwege de visie van dr. O’Sullivan dat long covid grotendeels psychosomatisch is.
Het gesprek ging over Dr. O’Sullivans meest recente boek, “The Age of Diagnosis: How Our Obsession with Medical Labels Is Making Us Sicker” [Het tijdperk van de diagnose: hoe onze obsessie met medische labels ons zieker maakt], dat vorig jaar veel publiciteit kreeg. The Guardian publiceerde een uitgebreid fragment. O’Sullivan was te gast in de populaire podcast Freakonomics. Verschillende publicaties brachten profielen van haar uit, met naïeve beoordelingen van haar werk. Destijds besprak ik haar problematische standpunten in een blogpost.
O’Sullivan is al lange tijd een groot voorstander van psycho-gedragsmatige verklaringen voor complexe ziekten. Haar eerdere boeken in dit genre – waaronder It’s All in Your Head: True Stories of Imaginary Illness en The Sleeping Beauties: And Other Stories of Mystery Illness – waren bestsellers. In het SARS-CoV-2-tijdperk is het dan ook niet verwonderlijk dat ze nu ook long covid heeft omarmd en in haar brede wereldbeeld heeft opgenomen. “Omdat niemand tijdens de pandemie naar de dokter ging, is het onvermijdelijk dat die periode een broeinest was voor psychosomatische aandoeningen”, legde ze vorig jaar uit in een interview.
Op 16 april gaf het BBC Radio 4-programma “Feedback”, dat wordt omschreven als het “forum van de zender voor opmerkingen, vragen, kritiek en complimenten”, een stem aan enkele van de kritiekpunten van patiënten en belangenbehartigers. (Het is de openingsdiscussie.) Het item in “Feedback” bevatte een uitgebreid interview met patiëntenbelangenbehartiger Nicky Proctor, die er later over schreef op Facebook.
Volgens de Feedback-website:
“Luisteraars hebben ons laten weten wat ze vonden van een recente aflevering van Radical met Amol Rajan, waarin hij Dr. Suzanne O’Sullivan interviewde, een arts gespecialiseerd in neurologie en klinische neurofysiologie. Het was een diepgaande discussie over de mogelijke gevaren van ‘overdiagnose’, maar sommige luisteraars vonden dat de standpunten van Dr. O’Sullivan meer hadden moeten worden betwist. We geven antwoord op een aantal van jullie vragen.”
Debat over functionele somatische aandoeningen in Frontiers in Medicine
Afgelopen mei publiceerde Frontiers in Medicine een artikel getiteld “Internal medicine at the crossroads of long COVID diagnosis and management.” [“Interne geneeskunde op het kruispunt van diagnose en behandeling van long covid”]. De twee coauteurs, artsen uit Frankrijk en België, beschreven long covid als een vorm van functionele somatische stoornis (FSS) en daarmee buiten het bereik van puur biomedische oplossingen.
FSS is één benaming voor een categorie die ook wel “somatische symptoomstoornis”, “medisch onverklaarde symptomen”, “aanhoudende fysieke syndromen” en verwante termen wordt genoemd. Hoewel de definities van elk van deze termen enigszins kunnen verschillen, omvatten ze allemaal het grote aantal patiënten wiens medische klachten zich niet gemakkelijk laten verklaren door biomedische principes. Ter ondersteuning van hun betoog haalden de auteurs van het artikel in Frontiers in Medicine de standaard onbewezen beweringen aan die vaak worden gedaan over de vermeende oorzaken van FSS, namelijk:
“FSS wordt vaak veroorzaakt door een lichamelijke aandoening (met name een infectieziekte), maar er spelen ook hersenconditionering en sociaal-psychologische predisponerende factoren een rol (perfectionisme, alexithymie, traumatische ervaringen in de kindertijd…). Het belangrijkste is dat het aanhouden van de symptomen op de lange termijn wordt bevorderd door cognitieve (onvrijwillige aandacht voor de symptomen, catastrofisme, ziektegerelateerde angst, gevoelens van afwijzing…) en gedragsfactoren, waaronder het vermijden van fysieke inspanning, wat leidt tot fysieke achteruitgang, en het vermijden van onzekerheid, wat leidt tot een voortdurende vraag naar medische onderzoeken en consultaties.”
Geen van deze beweringen mag als op bewijs gebaseerd worden beschouwd. Het zijn aannames, geen feiten. Onderzoeken naar interventies voor long covid en ME/cvs die op deze aannames gebaseerd zijn, waaronder enkele die in het artikel in Frontiers in Medicine worden genoemd, claimen succes. Zoals ik echter al vaker heb opgemerkt over deze en verwante onderzoeken, zitten ze vol gebreken en kunnen dergelijke gerapporteerde resultaten niet zomaar voor waar worden aangenomen.
Deze maand publiceerde Frontiers in Medicine een commentaar als reactie op het oorspronkelijke artikel, getiteld “When psychologizing Long COVID causes harm” [“Wanneer het psychologiseren van long covid schadelijk is”], geschreven door een groep patiëntenvertegenwoordigers, zorgprofessionals en onderzoekers. Tom Molmans, een Nederlandse psychiater die door long covid arbeidsongeschikt is geraakt en medeauteur van het commentaar, plaatste er een discussie over op X. Het commentaar weerlegt effectief de argumenten uit het eerdere artikel. De auteurs bekritiseren het concept van FSS en suggereren dat voorstanders ervan sommige effecten van chronische ziekte verkeerd interpreteren als oorzakelijke factoren.
Zoals zij schrijven:
“Wij zijn van mening dat het artikel de nadruk te veel legt op psychosomatische/psychosociale verklaringen door voornamelijk gebruik te maken van een beperkte selectie uit de literatuur in plaats van het bredere biomedische en medisch-sociologische archief; bewijs uit onderzoek naar chronische ziekten wijst erop dat psychologische reacties doorgaans de gevolgen van langdurige ziekte weerspiegelen in plaats van de primaire oorzaak ervan – een patroon dat ook bij longkanker wordt waargenomen.”
© David Tuller voor Virology Blog. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
