Wat is dysautonomie?

Veel mensen met ME/cvs melden symptomen van dysautonomie, maar wat is dysautonomie? Laten we het woord “Dys” eens nader bekijken: het betekent abnormaal in het Grieks en “autonomie” verwijst naar de regulering van het autonome zenuwstelsel, dat automatische lichaamsfuncties zoals bloeddruk, hartslag en spijsvertering regelt. Dysautonomie verwijst dus naar aandoeningen die het autonome zenuwstelsel aantasten, en er zijn veel aandoeningen die onder deze noemer vallen, zoals het posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS), orthostatische intolerantie, vasovagale syncope en multipele systeematrofie. Veel mensen met ME/cvs melden symptomen van dysautonomie en POTS is een veelvoorkomende diagnose in de maatschappij. Dysautonomie kan de levenskwaliteit aanzienlijk beïnvloeden en dagelijkse activiteiten belemmeren.

Tekenen/symptomen

Omdat het autonome zenuwstelsel betrokken is bij veel functies die meerdere lichaamssystemen omvatten, is het geen verrassing dat dysautonomie zich manifesteert in veel tekenen en symptomen, waaronder:

Hersenen/algemeen: vermoeidheid; hersenmist; licht gevoel in het hoofd/duizeligheid; migraine; angst
Ogen: problemen met het gezichtsvermogen; oogpijn; droge ogen; tranende ogen
Hart: hartkloppingen; pijn op de borst
Bloedvaten en huid: temperatuurschommelingen; onregelmatige bloeddruk; overmatig of niet zweten
Longen: kortademigheid
Darm: misselijkheid; buikpijn; opgeblazen gevoel; constipatie
Blaas: frequent urineren, onvermogen om de blaas volledig te legen

Oorzaken

Dysautonomie kan worden ingedeeld in twee hoofdtypen: Primair: het ontstaat op zichzelf zonder andere oorzaak (zoals in het geval van een erfelijke ziekte); Secundair: het ontstaat wanneer een andere aandoening het autonome zenuwstelsel aantast of beschadigt, zoals het geval kan zijn bij ME/cvs. Andere secundaire oorzaken van dysautonomie, waarmee mensen binnen de ME/cvs-gemeenschap mogelijk bekend zijn of die zij zelf als co-existente aandoeningen melden, zijn onder andere: Mestcelactivatiesyndroom (MCAS), Ehlers-Danlossyndroom (EDS), dunnevezelneuropathie (DVN), fibromyalgie en maag-darmaandoeningen zoals gastroparese.

Diagnose

Het diagnostische traject voor dysautonomie is vaak lang en frustrerend, waarschijnlijk vanwege de overlapping van symptomen met andere aandoeningen en een gebrek aan kennis van de arts. Sommige mensen bezoeken meerdere medische professionals voordat ze de diagnose krijgen.

Omdat er verschillende vormen van dysautonomie bestaan, zijn er verschillende diagnosemethoden. Meestal wordt eerst een gedetailleerde medische anamnese afgenomen en lichamelijk onderzoek (inclusief bloeddruk en hartslag) uitgevoerd, voordat er verder onderzoek wordt gedaan.

Testen kunnen bestaan uit:

Kanteltafeltest
Harttesten, bijvoorbeeld ECG
Autonome testen, waaronder diepe ademhalingstest en valsalva-manoeuvre
Zweettesten

Behandeling

Hoewel er geen garantie is dat de symptomen volledig verdwijnen, kunnen behandelstrategieën die zijn afgestemd op het type dysautonomie vaak helpen de ernst van de symptomen te verminderen en de levenskwaliteit te verbeteren.