Bron:

| 6387 x gelezen

Donderdag 5 september is de vierentwintigste uitzending van Wetenschap voor Patiënten op initiatief van de ME/cvs Vereniging met Prof. Visser te bekijken. Het thema van deze uitzending is:

ME & POTS

Bekijk de video (11:50) door op onderstaande afbeelding te klikken:

http://www.youtube.com/watch?v=NSU9WuTfZms

Prof. Dr. Visser geeft antwoord op vragen m.b.t. ME/cvs en POTS (Posturaal Orthostatisch Tachycardie Syndroom).

Disclaimer: Deze video bevat geen diagnostische of therapeutische informatie over uw eigen medische situatie. Het kan nooit ter vervanging dienen van een persoonlijk consult. Leg vragen, klachten of symptomen tijdig voor aan uw behandelend arts. (Lees meer op http://bit.ly/R5Mwzj)

Hou het forum in de gaten wanneer er chatmogelijkheid is met Prof. Visser om vragen te stellen: Normaal gezien is er chatmogelijkheid steeds daags nadien, vrijdag, van 17u tot 17.30u!

Vragen kunnen steeds worden gemaild naar wvp@me-cvsvereniging.nl of twitter naar @WvPatienten. 


Transcript College 24:

ME & POTS

Webcollege van Prof. Dr. F. Visser, uitgezonden op 5 september 2013

gevolgd door vragen en antwoorden

Wat is POTS?

In het vorige college hebben we gesproken over ritmestoornissen die optraden doordat het hart af en toe oversloeg. In dit college gaan we praten over een heel bijzondere ritmestoornis die pas de laatste jaren veel aandacht heeft gekregen, en dat is de POTS ofwel Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome.

Een POTS is een abnormale stijging van de hartslag in een situatie waarin het hart eigenlijk rustig had moeten zijn. Om het verschil tussen POTS en een stijging van een normale fysiologische hartslag te illustreren, wil ik de volgende twee figuren laten zien.

   

 

De eerste figuur is een figuur waarbij de hartslag wordt geregistreerd als iemand zich gaat inspannen. Bij het rode pijltje begint de inspanning, op een fiets in dit geval, en na het starten van het fietsen zie je dat de hartslag heel geleidelijk aan omhoog gaat tot een zekere maximale hartslag. Dat is een normaal fysiologisch fenomeen, zo hoort het ook te gaan.

Maar dat vergelijken we met het optreden van POTS of Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome. Ik heb hier een figuur van de hartslag opgenomen van iemand die een kanteltafeltest heeft ondergaan.

Daarin zie je aan de linkerzijde van de rode pijl de rustsituatie waar iemand ligt. Het gaat hier om de hartslag en die is gemiddeld 50 á 60 slagen per minuut. Bij de rode pijl wordt de kanteltafel overeind gezet, en je ziet dat na het overeind zetten van iemand in een hele korte tijd, binnen een paar minuten, de hartslag plotseling oploopt van in dit geval 60 slagen tot 150 slagen per minuut. Dat is dus een sterk abnormale reactie.

Deze POTS is eigenlijk een fenomeen dat pas de laatste jaren aandacht heeft gekregen. Het is al begin jaren ’90 beschreven, maar er is pas de laatste drie jaar een enorme vloed aan publicaties in de medische literatuur over verschenen. Ik heb het nog eens nagekeken. Van alle publicaties in de afgelopen 23 jaar zijn 40% de laatste 3 jaar verschenen. Dat geeft wel aan hoe enorm groot de belangstelling voor POTS op dit moment is.  

Wanneer is er sprake van POTS?

De laatste jaren zijn er hele stringente criteria ontwikkeld wanneer iemand wel of niet POTS heeft. Het allerbelangrijkste is dat binnen 10 minuten na het kantelen op de kanteltafeltest, de hartslag minimaal 30 slagen moet stijgen. Deze stijging van de hartslag mag niet gepaard gaan met een daling van de bloeddruk, bijvoorbeeld een daling van de bovendruk van meer dan 20 millimeter kwik. Dat criterium is ontwikkeld omdat als er een daling van de bloeddruk optreedt de hartslag sowieso gaat stijgen. Dus binnen 10 minuten, 30 slagen stijging, zonder daling van de bloeddruk. Daarnaast is belangrijk dat men een apart criterium heeft ontwikkeld voor kinderen. Bij kinderen gaat het niet om 30 slagen, maar om een stijging van 40 slagen per minuut.  

Er is natuurlijk op zo’n criterium wel wat af te dingen. Waarom is er gekozen voor 30 slagen? Bij andere onderzoeken hebben ze bijvoorbeeld 27,5 slagen als criterium gebruikt. Maar het is natuurlijk een heel zwart/wit criterium. Als je 31 slagen stijging hebt, heb je POTS en als je hart 29 slagen stijgt na het kantelen is er dus niets aan de hand. Dat is natuurlijk niet helemaal een reële situatie, maar goed aan de andere kant denk ik dat een criterium is beter dan geen criterium.

Komt POTS vaak voor?

Komt POTS vaak voor? Voordat we beginnen aan hoe vaak POTS voor komt bij ME/cvs patiënten is het belangrijk dat we proberen stil te staan bij het feit dat POTS niet alleen voor komt bij ME/cvs patiënten, maar ook voorkomt bij andere aandoeningen. Sterker nog er is in de laatste jaren ongelooflijk veel literatuur verschenen. POTS komt niet alleen voor bij ME/cvs patiënten, maar ook bij fibromyalgie, Multiple Sclerose, psychiatrische ziektebeelden,  hyperventilatie, na een operatie, eigenlijk teveel om op te noemen. En daarnaast zijn er verbanden gelegd met bijvoorbeeld vrouwelijke hormonen, zijn er ontdekkingen gedaan dat de genen erbij zijn betrokken, meer dan één gen is erbij betrokken, de genen die betrokken zijn bij de regeling van de bloeddruk zijn erbij betrokken. Kortom er zijn gigantisch veel ziektebeelden waarbij dat optreedt. Laatst is POTS bij een nieuwe vorm van bindweefselziekte (nvdr: EDS) bekend geworden. Bij allerlei ziektebeelden en onder allerlei omstandigheden komt het voor en waarschijnlijk is het zo dat met de huidige stand van zaken er de komende jaren nog wel meer oorzaken en verbanden aan het licht zullen komen.

Om terug te komen op de vraag hoe vaak komt POTS voor bij ME/cvs patiënten. Als je in de medische literatuur kijkt dan is daar een grote verscheidenheid aan voorkomen over beschreven. En het voorkomen varieert tussen 10% van de mensen heeft POTS en een andere studie, het uiterste, is dat meer dan 40% van de mensen met ME/cvs klachten POTS hebben.

Ikzelf heb hier ook vrij veel onderzoek gedaan tijdens de kanteltafeltest bij ME/cvs patiënten en daar vind ik het maar bij 5%. Er is dus een waanzinnig groot verschil tussen de onderzoekers en de onderzoekscentra qua voorkomen van POTS. Waarschijnlijk hangt dit gegeven samen – dat denk ik tenminste – met het feit dat we niet precies weten op welke manier een patiënt naar een centrum komt. Hoe vaak hij onderzocht wordt en op welke klachten hij onderzocht wordt. Dat noemen we met een sjiek woord inclusie-bias. Grote verschillen, maar wat mij betreft, gaat het om een minderheid van de patiënten.

Wat voor klachten horen bij POTS?

Belangrijker dan het verschijnsel zelf is natuurlijk het optreden van de klachten erbij. Allereerst, en ik denk het allerbelangrijkste: als je hartslag omhoog gaat van bijvoorbeeld 60 naar 150 slagen per minuut heb je uiteraard hartkloppingen. Maar daarnaast komen er andere klachten samen die we kunnen samenvatten onder het hoofdstuk orthostatische intolerantie-klachten.

Klachten van duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd, misselijkheid, transpireren enz. Orthostatische intolerantie-klachten komen in een later college nog een keer aan bod.

Een heel belangrijke studie is wat mij betreft dat patiënten er niet alleen klachten van hebben, maar dat bij patiënten die een POTS reactie vertonen tijdens een kanteltafeltest, tijdens die test ook gemeten is dat de hogere hersenfuncties ofwel de cognitieve functies bij die patiënten er op achter uit gaan. POTS geeft dus niet alleen klachten, maar leidt ook tot een aantal objectiveerbare afwijkingen van processen zoals denken, geheugen enz.

Wat is er aan POTS te doen?

Zoals eerder gezegd is er een veelvoud aan oorzaken en verbanden. Iets er aan doen is nog niet zo’n simpele opgave, omdat er mogelijk veel verschillende oorzaken en ziektes aan ten grondslag liggen.

In zijn algemeenheid is één ding belangrijk. Dat is een hele simpele handeling. POTS komt ook voor bij ondervulling. Als iemand te weinig heeft gedronken, dan kan een POTS reactie tijdens een kanteltafeltest zeker optreden, dus is gewoon goed drinken een belangrijke en simpele hygiënische leefmaatregel.

Ten tweede zou je, als ondanks een goede vulling toch POTS optreedt, kunnen proberen om met medicamenten de hartslag en de abnormale stijging van de hartslag te voorkomen. Dat kan weer met middelen zoals bètablokkers of Verapamil of Ivabradine. Daarnaast is er nog een scala aan andere medicamenten geprobeerd, en op dit moment zijn er zowel positieve en minder positieve resultaten. Eigenlijk komt het er op dit moment op neer dat als men POTS klachten heeft en men er duidelijk last van heeft, het een kwestie van uitproberen van medicamenten is, en dat je kijkt naar welk medicament helpt.   

Is het langdurig optreden van POTS klachten schadelijk voor het hart?

De vraag is of als het langdurig optreedt, het schadelijk voor het hart kan zijn. Er is totaal geen aanwijzing voor dat een langdurig hoge hartslag schadelijk voor het hart is. Hoewel het niet in extenso uitgezocht is in de medische literatuur denk ik dat dat reuze meevalt. Ten tweede is het zo dat met name de ME/cvs patiënten minder staan, minder gaan staan en minder lopen dan andere patiënten. Dus ik denk dat dat voor wat betreft het hart niet schadelijk is.

Bron: © ME/cvs Vereniging, www.me-cvsvereniging.nl


College 24: Vraag en antwoord 6 september 2013

De dag na de uitzending van college 24 konden er via een chatkanaal vragen aan prof. Visser worden gesteld. Vragen en antwoorden treft u hier.

ME/cvs en POTS (Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome)


V: Wat is het verschil tussen POTS en orthostatische intolerantie?

FC Visser: POTS is een hartslag verschijnsel, OI zijn klachten. Dus orthostatische intolerantie kan zeker bij POTS voorkomen.

V: Kan je ook orthostatische intolerantie hebben zonder POTS?

FC Visser:  Zeer zeker, daar komen we in de laatste sessie op terug.

V:  Kan OI ook nog verbeteren als dat eenmaal bij je geconstateerd is?

FC Visser:  De OI kan zeer, zeer wisselend aanwezig zijn. Het is mijn ervaring dat de OI klachten sterk toenemen bij toename van de vermoeidheid.

FC Visser:  Om het POTS verhaal nog gecompliceerder te maken: ik heb zojuist de kanteltafel geleidelijk in stapjes van 3 minuten opgehoogd van 0 graden tot 70 graden. Waar de vorige keer de hartslag binnen enkele minuten tot 155 opliep, was er nu bijna geen toename van de hartslag.

V:  Dus wanneer je rustiger opstaat, krijg je minder OI klachten?

FC Visser: Inderdaad, rustig opstaan is zeer belangrijk als je er last van hebt.

V: Als u een kanteltafeltest bij iemand doet en die heeft een OI van ongeveer 15 %, dan zou diezelfde test een maand later een uitslag van bv 20% kunnen hebben?

FC Visser: Inderdaad, de reproduceerbaarheid (dezelfde uitslagen bij meerdere testen) is nog iets wat goed moet worden uitgezocht.

V:  Door welk mechanisme zorgt het gebrek aan energie dan voor sterkere POTS?

FC Visser: Mogelijk dat het samenhangt met een heftiger reactie van de stress zenuwen.

V: Wanneer je geen klachten hebt bij een kanteltafeltest, en ook niet bij snel opstaan. Maar wel als je langere tijd stilstaat zoals in een winkel of bij het strijken, is dat dan ook OI?

FC Visser: Ja, alles wat te maken heeft met de verticale positie.

V: Is de POTS score ook hoger wanneer de doorbloeding ernstiger verminderd is.

FC Visser: Ook een goede vraag, maar dat durf ik eigenlijk niet te zeggen. Het merkwaardige is dat ik eigenlijk heel weinig ME/cvs patiënten met een POTS tegen kom. In tegenstelling tot de bekende publicaties.

V: Worden OI en POTS altijd veroorzaakt door een te laag bloedvolume of zijn er andere oorzaken?

FC Visser: Voor de POTS zijn er nu een zeer groot aantal verklaringen: van genetica tot ondervulling. Bij OI kan het een factor zijn, maar is zeker niet de enige.

V: Dus eigenlijk is de kanteltafeltest maar een momentopname. Kan de verminderde bloeddoorstroom dan ook steeds wisselen in percentages als je die bv een maand lang iedere week zou doen?

FC Visser: Ik denk dat de mate van doorstroming ook weer afhangt van de mate van ziekte. Maar dat moet nog onderzocht worden.

V: Ik krijg altijd te horen dat lage bloeddruk niet gevaarlijk is, maar dan hebben je hersenen toch constant minder zuurstof?

FC Visser: Nee dat hoeft absoluut niet het geval te zijn. Een lage bloeddruk is niet hetzelfde als een lage doorstroming.

V: Wanneer compressiekousen niets doen voor de OI klachten, is de kans dan groot dat steunkousen wel zullen helpen?

FC Visser: Ja, dat zou kunnen, dat gaan we bekijken.

V: Een hoge hartslag zou ook niet gevaarlijk zijn, maar is het dan niet dat het hart sneller ‘slijt’ als het steeds zo hard moet werken?

FC Visser: Je zou dat denken, maar tot nu toe heb ik hiervoor totaal geen bewijs voor. Maar in de medische literatuur is er een verband gelegd tussen de hoogte van de hartslag en de levensduur. Maar een onderzoek met behandeling leverde niets op.

V: ik heb ergens gelezen dat een hart een levensduur heeft van een bepaald aantal slagen. Daarom gaan kleine dieren eerder dood (muis) dan een groot dier (olifant) omdat het hart van een muis vele malen sneller slaat dan die van een olifant. Klopt dat?

FC Visser: Dat is inderdaad de bekende mythe. Maar het is de vraag of het verband wel een verklarend verband is.

V: Een Franse studie bevestigt dat een verhoogde hartslag in rust gepaard gaat met een verhoogd mortaliteitsrisico. De frequentie doen dalen door regelmatig fysieke inspanningen te leveren, kan de levensduur doen toenemen.

FC Visser: Maar door het verrichten van lichamelijke inspanning veranderen er allerlei zaken: lager cholesterol, lagere suiker, etc ,etc. Dus het oorzakelijke verband hiermee is lastig. Er is 1 goede studie met ivabradine: doet alleen wat op de hartslag. En geen effect op de overleving.

V: Is er een verband tussen restless legs en hartfalen ?

FC Visser: Ja, bij hartfalen komen meer restless legs voor. Maar ik denk dat dat met de medicatie te maken heeft.

V: Is een kloppend gevoel in (slag)aders (duidelijk voelbaar in de hals en irritant) ook een gevolg van een te snelle hartslag? Het is apart dat ik dat het meest duidelijk voel als ik rust. Je zou het juist verwachten bij (of na) hoge inspanning toch, wanneer het hart ook daadwerkelijk hard moet werken?

FC Visser: Nee hoor, als je in rust bent, ben je je meer gewaar van de hartslag.

V: Als je nooit brood eet, heb je dan per definitie een jodiumtekort?

FC Visser: Nee, als je dat maar compenseert door jodium zout op een andere wijze in te nemen. Bovendien is de jodium toevoeging aan brood allang niet meer verplicht.

V: Zijn andere dysautonome klachten zoals ontregelde lichaamstemperatuur ook te wijten aan POTS of vallen die onder ME?

FC Visser: Nee, een ontregelde temperatuursinstelling valt niet onder de POTS. Wel is het een heel duidelijk kenmerk voor de ME. Maar opnieuw, helaas is dit niet een onderscheidend criterium om ME van gezonden te onderscheiden.

V: Is het belangrijk dat je met POTS en OI jezelf in acht neemt of dingen juist moet doen of laten?

FC Visser: De POTS komt in staande houding voor. De daarbij passende klachten zijn heel vervelend, dus probeer zelf uit hoe je dit kunt vermijden.

V: DrKlimas raadde volgens mij aan om een vorm van GET vanuit liggende stand te beoefenen, dus oefeningen, in combinatie met veel zout. Wat vindt u van dit advies?

FC Visser: Liggend oefenen is wel een aardig idee, maar of het helpt…  In ieder geval is watertherapie soms werkzaam en soms niet.

V: is veel zout eten per definitie slecht als je al een wat hoge bloeddruk hebt?

FC Visser: Door veel zout te gebruiken gaat inderdaad de bloeddruk omhoog.

V: Is er bij ME sprake van te weinig zuurstof in het bloed? Dit zou dan de hevige pijnen kunnen veroorzaken die ME patiënten in hun handen en vooral voeten kunnen hebben. Is u daar iets over bekend?

FC Visser: Ik ben er niet van overtuigd dat er te weinig zuurstof in het bloed zit. Bij iedereen die een VO2max heeft ondergaan, wordt dit gemeten. Slechts eenmaal was de saturatie verlaagd. Dus pijn in de handen en voeten komt hier niet door, maar kan berusten op hypersensitisatie.

V: De tintelingen in mijn pink, heeft dat ook met het hart te maken?

FC Visser: Nee dat heeft niets met het hart te maken. Het meest waarschijnlijk is dat een zenuw in de nek dit kan veroorzaken.

V: In uw filmpje zegt u dat bloeddrukverlaging eigenlijk niet voor kan komen bij de diagnose POTS, dat alleen hartslagverhoging de diagnose geeft. Toch zijn er POTS patiënten die een neiging tot flauwvallen hebben. Hoe ziet u dit?

FC Visser: Een heel goede vraag. Het zit anders: je mag niet van POTS praten als de bloeddruk daalt. Want in dat geval is de hartslagstijging het gevolg van de bloeddruk daling.

V: Toch hebben deze mensen, waaronder ik, wel die diagnose … Is deze theorie misschien veranderd het afgelopen jaar?

FC Visser: Dat bedoel ik: mensen met POTS kunnen zeker ook zodanige OI klachten hebben dat ze ervan flauwvallen. Dus en POTS en orthostase.

V: Waar komt bij POTS de hoge hartslag vandaan? Of is dat nou juist de grote vraag?

FC Visser: Inderdaad is dat de grote vraag. Veel theorieën, weinig helder.

Bron: © ME/cvs Vereniging, www.me-cvsvereniging.nl 


De volgende aflevering met Prof. Visser is op 19 september en heeft als onderwerp: ME en Bloeddoorstroming van de hersenen.

Lees/Bekijk ook:

Alle transcripten van voorgaande afleveringen zijn bij het betreffende college online te lezen of een PDF van alle colleges kunt u hieronder downloaden:

Deze transcripten werden door de © ME/cvs Vereniging beschikbaar gesteld, inclusief de vraag- en antwoordsessies indien er chatmogelijkheid was.

Geef een antwoord

Zijbalk

Volg ons
ma
di
wo
do
vr
za
zo
m
d
w
d
v
z
z
28
29
30
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
1
Geen Evenementen
Recente Links