Eerder deze week bracht ME Research UK een artikel onder de aandacht dat, ondanks de kleine steekproef, suggereerde dat mensen met ME/cvs mogelijk een ontregeling van de hypothalamus-hypofyse-bijnieras (HPA) hebben. De HPA speelt met name een cruciale rol bij het reguleren van stressreacties, immuunfunctie en energieproductie en -verbruik (metabolisme) – allemaal systemen die in verband zijn gebracht met de ziektemechanismen van ME/cvs.
Een review van onderzoeker Noé López-Amador, gepubliceerd in het tijdschrift “Exploration of Neuroprotective Therapy”, heeft de potentiële rol die disfunctie van de HPA-as kan spelen bij ME/cvs gedetailleerder onderzocht – met name met betrekking tot het orexinesysteem dat de HPA-as coördineert en een cruciale rol speelt bij het reguleren van waakzaamheid, energiemetabolisme en eetlust.
Uit de review, waarin de bevindingen van 27 studies werden overwogen, bleek dat ‘steeds meer bewijsmateriaal een overkoepelend model ondersteunt waarin disfunctie van de hypothalamus en orexinerge disfunctie aanzienlijk bijdraagt aan de kernkenmerken van ME/cvs’.
In de review werden drie belangrijke observaties gedaan:
- Beeldvormende studies tonen afwijkingen in de hersenen aan bij mensen met ME/cvs die verband houden met de ernst van de symptomen – een bevinding die ook wordt aangetoond door onderzoek uitgevoerd door Kiran Thapaliya en collega’s in Australië, gefinancierd door ME Research UK.
- Verminderde activiteit van de HPA-as en de daarmee gepaard gaande hormonale disbalans kunnen vermoeidheid in stand houden.
- Een ontregeling van het orexinesysteem zou “de waakzaamheid en energieregulatie verder kunnen aantasten, wat mogelijk ontstekingen en immuunstoornissen verergert”.
Net als in de review met betrekking tot biologische afwijkingen bij ME/cvs en long covid door prof. Anthony Komaroff en prof. Robert Dantzer, en in een artikel van Jente Van Campenhout, een PhD-student die werkt aan onderzoek gefinancierd door ME Research UK, suggereerde de auteur dat feedbacklussen – of vicieuze cirkels – tussen deze biologische afwijkingen een rol kunnen spelen bij het aanhouden van symptomen bij ME/cvs.
Beperkingen van het onderzoek in de review, die de auteur erkent, zijn onder meer het overwicht van studies die een momentopname bekijken (crosssectionele studies) in plaats van studies die deelnemers in de loop van de tijd volgen (longitudinale studies). Dit betekent dat het onmogelijk is om te bepalen of een disfunctie van de HPA-as en orexine kan leiden tot de symptomen van ME/cvs, of dat ziektemechanismen van ME/cvs disfunctie in deze systemen kunnen veroorzaken.
Interessant genoeg besprak prof. Jarred Younger in zijn videoserie ook orexine en ME/cvs. Hij stelde dat problemen met orexine in theorie zeker tot de symptomen van de ziekte zouden kunnen leiden. Er is echter meer hoogwaardig onderzoek nodig om definitieve conclusies te kunnen trekken.
© ME Research UK, 29 augustus 2025. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
Citeren?
López-Amador N. An integrative review on the orexin system and hypothalamic dysfunction in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome: implications for precision medicine. Explor Neuroprot Ther. 2025;5:1004112. https://doi.org/10.37349/ent.2025.1004112
