Review Rich Podell - De hersenen van ME/CVS-patiënten zijn ontstoken

Richard Podell voor ME Global Chronicle, editie december 2014

In een vorig artikel heb ik de PET scan studie besproken die een hoge mate van ontsteking vond in de hersenen van 9 patiënten met chronisch vermoeidheidssyndroom / myalgische encefalomyelitis (CVS/ME).

In dit artikel wil ik de aandacht vestigen op mogelijke behandelingen om herseninflammatie te verminderen. We weten niet of dit zal helpen bij de klinische symptomen, maar aangezien verschillende potentiële behandelingen gemiddeld tot zeer veilig zijn, kan het de moeite lonen dit te onderzoeken met dubbelblinde trials en/of empirische behandeling (met gedegen ‘informed consent’ (nvdr. informed consent betekent dat de patiënt die participeert in onderzoek of een (experimentele) behandeling ondergaat daarin toestemt en voldoende informatie heeft gekregen om een afgewogen beslissing te kunnen maken) voor geselecteerde patiënten.

Ten eerste heeft een review van de PET scan bevindingen van het RIKEN Center for Life Science Technologies in Hyogo, Japan, rechtstreeks de neurale inflammatie gemeten met behulp van een combinatie van een PET scan en MRI beelden. (1)

In vergelijking met gezonde controles toonden negen patiënten met ME/CVS bewijs van normale activatie van microglia en/of astrocyten immuuncellen binnen de hersenen. In specifieke hersengebieden was de mate van immuunactivatie gecorreleerd met de ernst van de patiënten hun symptomen.

Positron emission tomography (PET) is een nucleaire geneeskundige techniek die een driedimensionaal beeld van fysiologische processen in het lichaam produceert. PET werkt door middel van het koppelen van een tracer (radioactief middel), die gammastralen afgeeft, aan een biologische molecule (bijvoorbeeld glucose), die normaal door specifieke celtypen in het lichaam wordt verwerkt. Met geschikte computer software kan er een driedimensionaal beeld van de concentratie tracer gemaakt worden. Een gelijktijdige MRI of CT scan definieert verder de anatomische locaties.

De tracer voor deze studie (zogenaamd 11-C-(R)-PK111995) hecht aan op een specifieke translocatie eiwit TSPO genaamd. Wanneer microglia of astrocyten metabolisch actief zijn, komt TSPO tot uitdrukking. PET scan beeldvorming van TSPO is een standaard techniek om ontsteking in neurologische stoornissen te bestuderen.

Voor de negen patiënten in deze studie was de intensiteit van PET beeldvorming substantieel hoger bij de ME/CVS-patiënten in vergelijking met controles in de volgende hersengebieden: de cingulate cortex, hippocampus, thalamus, middenhersenen en pons.

Net zo indrukwekkend was dat er een sterk verband was tussen de TSPO beeldintensiteit en de ernst van de patiënten hun gerapporteerde symptomen. Bijvoorbeeld was het piekwaarde signaal binnen de linker thalamus intralaminaire nucleus sterk gecorreleerd met de cognitieve stoornissen score (r=0.86; P=0.0028) en ook met de intensiteit van vermoeidheid van de patiënten (r=0.63; P=0.0683).

Als verdere studies deze bevindingen bevestigen, zouden we de volgende vragen moeten stellen:

Waarom zijn de hersencellen ontstoken? Is er een voortdurend infectieus proces aan de gang? Triggerde een eerste, maar niet langer actief insult, de aanhoudende inflammatie? Reageert de ontsteking op andere zenuwstelsel beschadiging vb. overactiviteit van neuronen om te compenseren voor de functionele beperkingen veroorzaakt door ME/CVS?
Zou het nuttig (of schadelijk) zijn om de inflammatie te dempen met behulp van geneesmiddelen of natuurlijke producten?

Als arts zal ik mij richten op de tweede vraag.

Standaard ontstekingsremmers zoals ibuprofen en prednison helpen niet. Andere ontstekingsremmers werken echter op een andere manier. Zijn deze het proberen waard?

Bijvoorbeeld van low dose naltrexone (LDN) wordt er aangenomen dat het een “kalmerend” effect heeft op de hersen microglia cellen. Twee dubbelblinde studies van de Stanford Medical School tonen een verbetering in fibromyalgie symptomen met LDN behandeling. (2)

De tetracycline derivaten minocycline en doxycycline hebben alom erkende ontstekingsremmende effecten. Colchicine, en pentoxyfilline kunnen fungeren als ontstekingsremmers. Ook heel wat kruiden hebben ontstekingsremmende eigenschappen.

Deze omvatten curcumine, panax ginseng, groene thee, resveratrol, en Ginger. (3) Geen van deze werden systematische getest voor ME/CVS. Ze kunnen allemaal als “relatief” veilig beschouwd worden.

Daarentegen is Rituximab, een sterke en potentieel toxische B-cel suppressor, in een dubbelblinde studie van Noorwegen getest. Men vond een statistisch significant voordeel voor rituximab t.o.v. placebo, waarbij de symptomen van ME/CVS drastisch verminderden. (4)

Gelukkig waren de onderzoekers in staat om een replicatiestudie te financieren, die nu aan de gang is. Daarentegen blijft ME/CVS in de VS en de meeste andere landen een weesziekte. Dus het is niet aannemelijk dat we binnenkort dubbelblinde studies naar behandelingen zullen zien.

Moeten ME/CVS artsen ondertussen selectief empirische behandelingen aanbieden (met gedegen ‘informed consent’) met anti-inflammatoire geneesmiddelen of kruiden? Uw ideeën hieromtrent worden op prijs gesteld.

(1) Key Reference: Nakatoni, Y…Watanabe, Y, Neuroinflammation in Patients with Chronic Fatigue Syndrome/Myalgic Encephalomyelitis: An 11 C-RPK11195 PET Study, J Nucl Med published on March 24, 2014 as dol:10.2967/jnmed.113.131045

Abstract: http://www.ncbi.nlm.nih.http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24665088

(2) Naltrexone and Fibromyalgia: Younger J, Parkitny L, McLain D. The use of low-dose naltrexone (LDN) as a novel anti-inflammatory treatment for chronic pain. Clin Rheumatol. 2014 Apr;33(4):451-9. doi: 10.1007/s10067-014-2517-2. Epub 2014 Feb 15. Free article: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3962576/

(3) Natural Products and Microglia: Choi D, Koppula S, Suk K, Inhibitors of Microglial Neurotoxicity: Focus on Natural Products, Molecules, 2011, 16, 1021-43l doi =L 19,3390/molecules 1602021 Abstract: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=inhibitors+microglial+natural++focus

(4) Rifaximab and chronic fatigue syndrome: Fluge Ø1 , Bruland O, Risa K, Storstein A, Kristoffersen EK, Sapkota D, Næss H, Dahl O, Nyland H, Mella O. Benefit from B-lymphocyte depletion using the anti-CD20 antibody Rituximab in chronic fatigue syndrome. A doubleblind and placebo-controlled study. PLoS One. 2011;6(10):e26358. doi: 10.1371/journal.pone.0026358. Epub 2011 Oct 19. Free PMC Article: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22039471