Het team van Griffith University is momenteel zeer succesvol en heeft onlangs nieuwe bevindingen gepubliceerd die voortkomen uit hun hersenbeeldvormingsonderzoek, dat de afgelopen jaren is gefinancierd door ME Research UK. Deze keer hebben ze hun aandacht gericht op het glymfatische systeem, dat verantwoordelijk is voor het verwijderen van afvalstoffen uit de hersenen.
In een artikel van Dr. Kiran Thapaliya in Frontiers of Neuroscience wordt gerapporteerd dat mensen met ME/cvs een disfunctie van het glymfatische systeem hebben, wat gepaard gaat met een grotere ernst van de symptomen, waaronder slaapstoornissen en cognitieve beperkingen.
De onderzoekers suggereren dat een verstoring van het glymfatische systeem bij ME/cvs kan bijdragen aan de ophoping van afvalstoffen in de hersenen, wat leidt tot ontstekingen en neurologische symptomen.
Verstoorde afvoer van afvalstoffen uit de hersenen bij ME/cvs
Onderzoekers
Kiran Thapaliya, Sonya Marshall-Gradisnik, Maira Inderyas, Leighton Barnden
Instelling
Griffith University, Gold Coast, Queensland, Australia
Publicatie
Frontiers in Neuroscience, 2026 June 19; 20:1875420
Belangrijkste bevindingen
- Bij ME/cvs-patiënten en gezonde controlepersonen werden MRI-hersenscans uitgevoerd om de werking van het glymfatische systeem te beoordelen, dat verantwoordelijk is voor de afvoer van afvalstoffen uit de hersenen.
- Glymfatische disfunctie werd aangetoond in het ME/cvs-cohort.
- Een slechtere glymfatische werking hing samen met een grotere ernst van de symptomen, waaronder slaapstoornissen en cognitieve beperkingen.
- Een verstoring van het glymfatische systeem bij ME/cvs kan daarom bijdragen aan de ophoping van afvalstoffen in de hersenen, wat leidt tot ontsteking en neurologische symptomen.
Over de studie
Dr. Kiran Thapaliya en collega’s van de Griffith University in Australië hebben een preliminaire studie uitgevoerd met behulp van neurobeeldvorming om het glymfatische systeem te onderzoeken bij mensen met ME/cvs. Het glymfatische systeem is verantwoordelijk voor het verwijderen van afvalstoffen uit de hersenen, vergelijkbaar met de rol van het lymfestelsel in de rest van het lichaam.
De afvoer van afvalstoffen door het glymfatische systeem omvat de uitwisseling van hersenvocht (CSV) en interstitiële vloeistof (ISV), voornamelijk via speciale kanalen die bekend staan als aquaporinen. Dit proces is belangrijk omdat het metabole afvalstoffen zoals amyloïde-β (de drijvende kracht achter de ziekte van Alzheimer) wegspoelt en essentiële voedingsstoffen zoals glucose, lipiden en aminozuren verdeelt.
De onderzoekers beoordeelden de lymfatische functie met behulp van een methode genaamd DTI-ALPS (diffusion tensor imaging along the perivascular space), een niet-invasieve medische beeldvormingstechniek die MRI (magnetische resonantiebeeldvorming) gebruikt om de vloeistofdynamiek in de hersenen te evalueren. Ze benadrukken dat DTI-ALPS weliswaar is gebruikt om de glymfatische functie te beoordelen bij neurodegeneratieve ziekten zoals de ziekte van Alzheimer en multiple sclerose, maar dat de techniek nog niet eerder is toegepast bij ME/cvs, ondanks het feit dat deze ziekte gepaard gaat met symptomen zoals cognitieve stoornissen en slaapproblemen.
Men vermoedt dat het glymfatische systeem actiever is tijdens de slaap dan tijdens het wakker zijn. De theorie is dat slaapstoornissen de glymfatische functie verstoren, wat resulteert in de afzetting van metabole afvalstoffen in de hersenen, waardoor mogelijk ontstekingen ontstaan die leiden tot ME/cvs-symptomen. Dit lijkt een vicieuze cirkel te zijn waarbij symptomen het glymfatische systeem verstoren, wat leidt tot meer en/of verergerende symptomen.
Wat hebben ze gedaan?
Het doel van de studie was om met behulp van de DTI-ALPS de glymfatische functie te beoordelen bij 31 personen met ME/cvs in vergelijking met 27 gezonde controlepersonen, en om het verband tussen glymfatische functie en ME/cvs te onderzoeken. Deelnemers met ME/cvs voldeden aan de Canadese consensuscriteria of de Internationale consensuscriteria voor de diagnose.
De symptomen werden beoordeeld met behulp van diverse gevalideerde instrumenten, terwijl hersenbeeldvormingsgegevens werden verkregen met een 3T Prisma MRI-scanner. Deze scanner levert een uitzonderlijke beeldkwaliteit en is met name geschikt voor het visualiseren van vochtverschuivingen en de afvoer van afvalstoffen in het glymfatische systeem van de hersenen. Vervolgens werden verschillende methoden gebruikt om de gegevens te verwerken en de deelnemersgroepen te vergelijken.
Wat hebben ze ontdekt?
De DTI-ALPS-index (die de efficiëntie van het glymfatische systeem schat) was significant lager bij mensen met ME/cvs dan bij gezonde controlepersonen. Dit wijst op een verminderde glymfatische klaring bij mensen met ME/cvs; dat wil zeggen dat de hersenen bij deze personen afvalstoffen niet efficiënt kunnen afvoeren.
Bovendien bleek een lagere DTI-ALPS-index significant samen te hangen met slaapstoornissen en concentratieproblemen. Met andere woorden, een grotere ernst van de slaapstoornis en cognitieve stoornissen hangt samen met een slechtere werking van het glymfatische systeem.
Op basis van deze bevindingen suggereren de onderzoekers dat een disfunctie van het glymfatische systeem mogelijk kan bijdragen aan de neurologische symptomen die bij ME/cvs worden ervaren.
Interessant genoeg waren de bevindingen slechts van toepassing op de helft van de hersenen: “alleen de DTI-ALPS-index van de rechterhersenhelft was significant lager bij ME/cvs-patiënten vergeleken met gezonde controlepersonen, terwijl er geen verschillen werden waargenomen in de linkerhersenhelft”. De onderzoekers stellen dat “dit soort hemisferische asymmetrie” eerder is gerapporteerd bij andere aandoeningen die de hersenen aantasten, zoals temporale epilepsie en de ziekte van Parkinson.
Door een gebrek aan studies naar de glymfatische functie bij ME/cvs was een directe vergelijking van deze resultaten met andere bevindingen niet mogelijk. Hoewel de onderliggende oorzaak van de dominantie van de rechterhersenhelft onduidelijk blijft, verwees de onderzoeksgroep naar eerder werk waaruit bleek dat de corticale dikte en het volume van de hersenschors asymmetrisch zijn bij personen met ME/cvs.
De onderzoekers zijn van mening dat meerdere factoren verantwoordelijk kunnen zijn voor de verminderde glymfatische functie bij ME/cvs, waaronder slaapgebrek, verminderde lichaamsbeweging, verhoogde stress, omega-3 (essentiële vetzuren) en hoge bloeddruk. Er wordt gesuggereerd dat andere veelvoorkomende symptomen van ME/cvs de glymfatische functie verder kunnen onderdrukken.
Beperkingen van de studie en toekomstige onderzoeksrichtingen
Aangezien dit een voorlopig, transversaal onderzoek is met een kleine steekproefomvang, moeten de bevindingen als verkennend worden beschouwd. De onderzoekers hebben verschillende factoren opgemerkt die de DTI-ALPS-index zouden kunnen beïnvloeden – zoals handvoorkeur van de deelnemers, slaaphouding en een ongelijke geslachtsverdeling – waarmee in dit onderzoek geen rekening werd gehouden. De auteurs suggereren daarom dat toekomstig onderzoek prioriteit moet geven aan een grotere steekproefomvang met evenwichtige cohorten om hun bevindingen te valideren.
Conclusies
Deze voorlopige studie levert het eerste bewijs voor glymfatische disfunctie bij ME/cvs, geassocieerd met slaapstoornissen en concentratieproblemen.
De onderzoekers suggereren dat een verstoring van het glymfatische systeem kan bijdragen aan de ophoping van metabole afvalstoffen in de hersenen, wat ontstekingen veroorzaakt en uiteindelijk leidt tot de neurologische symptomen die bij ME/cvs worden ervaren.
De onderzoekers benadrukken dat het relatief kleine aantal deelnemers en het dwarsdoorsnede karakter van de studie betekenen dat de resultaten met de nodige voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd en dat vervolgonderzoek op lange termijn nodig is om vast te stellen of de afwijkingen in de loop der tijd verergeren.
Media-aandacht
Dit artikel heeft veel media-aandacht gekregen, onder andere in:
- Griffith University News and Analysis
- Eurekalert
- Medicalxpress
- Voice of Emirates
- Science Alert
- Medical News
- American Myalgic Encephalomyelitis and Chronic Fatigue Syndrome Society
- The HealthSite.com
- TL news
Lees meer over het onderzoek van de Griffith-groep in hun lopende, door ME Research UK gefinancierde studie naar ME/cvs.
© ME Research UK, 22 juli 2026.
