Mestcelactivatiesyndroom (MCAS) is een aandoening waarbij mestcellen – immuuncellen die normaal gesproken het lichaam helpen beschermen – overactief worden. Wanneer ze worden geactiveerd, geven ze chemische stoffen zoals histamine af, wat een breed scala aan symptomen kan veroorzaken in verschillende lichaamssystemen, waarvan er veel overlappen met symptomen van ME/cvs.
Hoewel The BMJ MCAS als zeldzaam beschrijft, suggereert het Bateman Horne Center dat het een veelvoorkomende comorbiditeit is bij ME/cvs en long covid (hoewel er momenteel geen gedegen onderzoek is om een verband tussen ME/cvs en MCAS te bevestigen). Het is ook mogelijk dat MCAS ondergediagnosticeerd wordt, aangezien de symptomen breed zijn en vaak ten onrechte worden verward met die van andere aandoeningen.
Symptomen
MCAS kan veel lichaamsdelen aantasten. Veelvoorkomende symptomen zijn:
- Huid: blozen, urticaria (netelroos), jeuk
- Hart en bloedsomloop: hartkloppingen, pijn op de borst
- Longen: hoesten, piepende ademhaling
- Darm: misselijkheid, braken, diarree, constipatie, een beklemd gevoel in de keel, slikproblemen
- Algemeen/hersengerelateerd: vermoeidheid, duizeligheid, hersenmist, licht gevoel in het hoofd
- Ernstig: in sommige gevallen anafylaxie (een ernstige allergische reactie)
Veelvoorkomende triggers
Vaak herkenbare triggers variëren per persoon en omvatten vaak:
- Infecties
- Temperatuurveranderingen
- Bepaalde voedingsmiddelen (vooral voedingsmiddelen met veel histamine)
- Alcohol
- Medicijnen (bijv. NSAID’s)
- Zonlicht
- Stress
Wat zegt het onderzoek?
Tot nu toe is er slechts beperkt onderzoek gedaan naar MCAS en ME/cvs:
- Eén review merkte op dat een direct verband tussen MCAS en ME/cvs zeldzaam lijkt. Er werd echter gesteld: “Desalniettemin is er duidelijk bewijs voor een rol van histamine en allergische aanleg bij ME/cvs en langdurige covid. Het meest overtuigende bewijs voor de betrokkenheid van histamine is de verlichtende werking van de langdurige symptomen van een post-COVID-19-infectie na behandeling met antihistaminica.”
Zoals we weten, heeft het COVID-19-virus bij een deel van de personen met langdurige covid ME/cvs getriggerd.
- De onderzoekers stelden ook verbanden voor tussen MCAS, ME/cvs, posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS), verminderde cerebrale bloeddoorstroming en dunnevezelneuropathie (DVN). Ze suggereren dat al deze mechanismen te maken kunnen hebben met:
- Overmatige afgifte van inflammatoire en vasoactieve (die de diameter van de bloedvaten beïnvloeden) moleculen/stoffen
- Disfunctie van bepaalde celreceptoren (β2-adrenerge receptoren)
- Uit een andere studie bleek dat een COVID-19-infectie bestaande, niet-gediagnosticeerde MCAS zou kunnen verergeren. Dit zou mogelijk verklaren waarom sommige mensen met langdurige covid symptomen ervaren die op MCAS zouden kunnen wijzen.
Diagnose
MCAS kan moeilijk te diagnosticeren zijn omdat de symptomen overlappen met die van andere aandoeningen. Zorgprofessionals kunnen ook letten op:
- Een stijging van mestcelmarkers (zoals serumtryptase) tijdens episodes
- Verbetering van symptomen met medicijnen die gericht zijn op mestcellen
Behandeling
De behandeling richt zich meestal op:
- Het vermijden van bekende triggers, zoals het minimaliseren van stress en het volgen van een histaminearm dieet.
- Geneesmiddelen zoals:
- Antihistaminica (H1- en H2-blokkers)
- Leukotrieenreceptorantagonisten
- Mestcelstabilisatoren
Bij ernstige reacties zoals anafylaxie is een spoedbehandeling met adrenaline (epinefrine) nodig.
Conclusie
Hoewel MCAS en ME/cvs niet dezelfde aandoening zijn, is er wel sprake van een overlapping in symptomen en mogelijk ook in biologische processen. Voor mensen met ME/cvs die een gelijktijdig optredend MCAS vermoeden, kan het de moeite waard zijn om dit met een zorgverlener te bespreken, aangezien behandeling van MCAS de algehele symptomenlast kan verminderen.
© ME Research UK, 6 oktober 2025. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
