Een recente studie met beeldvorming van de hersenen onderzocht of er duidelijke verschillen zijn in de hersenen tussen personen met postinfectieuze ME/cvs (PI-ME/cvs), waarbij de symptomen kort na een infectie beginnen, en personen met ME/cvs met geleidelijk begin (GO-ME/cvs), waarbij de symptomen zich langzaam in de loop van de tijd ontwikkelen zonder een duidelijke infectieuze trigger.
Het onderzoeksteam, waaronder Dr. Zack Shan (momenteel gefinancierd door ME Research UK voor een ander project), gebruikte een gespecialiseerde MRI-techniek die bekend staat als diffusion tensor imaging (DTI) om de axiale diffusiviteit (AD) te onderzoeken – een marker van de structurele integriteit van axonen (de lange, verbindende delen van neuronen (hersencellen)) die deel uitmaken van de witte hersenstof. Veranderingen in AD kunnen erop wijzen dat axonen beschadigd zijn.
Uit het onderzoek bleek dat PI-ME/cvs- en GO-ME/cvs-patiënten tegenovergestelde patronen van afwijkingen vertoonden, wat suggereert dat deze subtypes mogelijk verschillende ziektemechanismen hebben. Dit doet de mogelijkheid rijzen dat het aanvangstype de behandelingsaanpak bij ME/cvs zou kunnen beïnvloeden.
Overzicht van de studie
Doelstelling
De studie richtte zich op twee klinisch waargenomen beginpatronen van ME/cvs:
Postinfectieuze ME/cvs: snel optreden van de symptomen na een virale of bacteriële infectie (bijv. epstein-barrvirus, Q-koorts, griep of coronavirussen).
ME/cvs met geleidelijke aanvang: “Langzame, progressieve ontwikkeling van symptomen gedurende maanden of zelfs jaren, zonder een duidelijke infectieuze aanleiding.”
De onderzoekers veronderstelden dat deze twee beginvormen verschillende patronen van wittestofverstoring in de hersenen zouden vertonen.
Methoden
Aan het onderzoek namen 43 deelnemers deel met ME/cvs na infectie, 33 deelnemers met ME/cvs met geleidelijke aanvang en 67 gezonde controles. Deelnemers met ME/cvs voldeden aan de Canadese consensuscriteria.
Alle deelnemers ondergingen DTI-hersenscans om de axiale diffusiviteit te meten. Ze vulden ook vragenlijsten in voor de beoordeling van hun lichamelijke en geestelijke gezondheid.
Belangrijkste bevindingen en interpretatie
Tegengestelde patronen van axiale diffusie:
Postinfectieuze ME/cvs:
- Verhoogde AD vergeleken met gezonde controles.
- Aangetaste hersengebieden bevonden zich in gebieden die geassocieerd worden met motorische controle en emotionele regulering.
- De toename in AD kan een weerspiegeling zijn van axonzwelling, letsel of verstoord axonaal transport (proces van transport van essentiële lading langs neuronen), mogelijk als gevolg van immuunactivatie of neuro-inflammatie (ontsteking van hersenen en/of ruggenmerg) na infectie.
ME/cvs met geleidelijke aanvang:
- Verminderde AD vergeleken met controles.
- Aangetaste hersengebieden bevonden zich in gebieden die geassocieerd worden met communicatie tussen hersenhelften.
- Deze afname in AD zou kunnen wijzen op axonale degeneratie en zou kunnen bijdragen aan cognitieve en informatiestoornissen die vaak gemeld worden bij ME/cvs.
Symptoomcorrelaties:
- PI-ME/cvs: verhoogde AD werd geassocieerd met slechtere lichamelijke gezondheid.
- GO-ME/cvs: een afname van AD werd geassocieerd met een slechtere geestelijke gezondheid.
Het artikel stelt: “In tegenstelling tot de immunologisch getriggerde pathologie die wordt verondersteld in PI postinfectieuze]-ME/cvs, kan er bij gevallen van geleidelijke aanvang sprake zijn van langdurige ontregeling van het centrale zenuwstelsel, waaronder mitochondriale disfunctie, verminderde cerebrale perfusie of veranderde autonome regulatiemechanismen die zijn voorgesteld in eerder ME/cvs-onderzoek.”
Interessant genoeg werden er geen andere significante veranderingen gevonden in andere DTI-metingen, zoals gerapporteerd in andere studies. De onderzoekers stellen dat “de inconsistenties in de bevindingen van de verschillende onderzoeken het gevolg kunnen zijn van variaties in steekproefkarakteristieken, patiëntencriteria of statistische methodologieën” en suggereren dat hun methoden van gegevensverzameling en statistische analyse rigoureuzer waren.
Beperkingen
De auteurs erkennen verschillende belangrijke beperkingen. Er waren verschillende verstorende factoren, zoals comorbiditeiten, die de waargenomen relaties konden beïnvloeden. Het artikel lijkt te suggereren dat de statistische significantie van correlaties die werden waargenomen met betrekking tot axiale diffusiviteit onder de ME/cvs-subgroepen, verloren ging na verdere analyse (waarbij alleen de patiëntengroepen werden betrokken). De onderzoekers suggereren dat dit verlies van significantie gerelateerd kan zijn geweest aan een kleine steekproefomvang. De onderzoekers suggereren dat toekomstige studies deze problemen moeten aanpakken.
Conclusie
De onderzoekers stellen dat deze studie “belangrijke inzichten geeft in de veranderingen in de witte stof bij ME/cvs, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen mensen met postinfectieuze (PI-ME/cvs) en geleidelijke aanvang (GO-ME/cvs) … Deze resultaten suggereren verschillende microstructurele afwijkingen in de witte stof tussen de twee subtypen van ME/cvs en geven aan dat AD kan dienen als een gevoelige indicator van witte stof pathologie.”
Vie van invloed kunnen zijn op de waargenomen verbanden. Statistische significantie ging verloren na verdere analyse.
Lees meer over Dr. Shans door ME Research UK gefinancierde studie
© ME Research UK, 18 juli 2025. Vertaling admin, redactie NAHdine, ME-gids.
Citeren?
Yu Q, Kwiatek RA, Del Fante P, Bonner A, Calhoun VD, Bateman GA, Yamamura T, Shan ZY. Distinct white matter alteration patterns in post-infectious and gradual onset chronic fatigue syndrome revealed by diffusion MRI. Sci Rep. 2025 Jul 7;15(1):24256. doi: 10.1038/s41598-025-09379-z. PMID: 40624094; PMCID: PMC12234658.
